21.09.2021, 00:43

16-17 Eylül: Türk Demokrasi Tarihinin İki Kara Günü

Menderes ve yol arkadaşlarının idam edilişinin 60 yıl dönümü nedeniyle yazıma merhum Başbakan Adnan Menderes’in idam sehpasına götürülürken söylediği şu tarihi sözleri ile başlamak istiyorum:      “Hayata veda ettiğim şu anda devlete ve millete saadetler diler, karım ve çocuklarımı şefkatle andığımı bildiririm.” 

Elleri arkadan kelepçeli, hüküm özeti boynuna asılı idam sehpasına götürülürken arzusu ve vasiyeti sorulduğunda bir başbakan tarafından söylenen bu sözler aslında her şeyi açıklamaya yetiyor.

“Yeter söz milletindir.” diyerek siyaset yoluna çıkan Menderes ve arkadaşları 16-17 Eylül 1961 tarihlerinde idam edilmiştir.

Daha önce yine aynı vesileyle yazdığım iki farklı köşe yazısında bu idamların düzmece suçlamalarla ve hiç de adil olmayan yargılamalar sonucunda gerçekleştirildiğini ifade etmiştim.

 Menderes ve diğer Demokrat Parti üyelerine Yassıada’da kurulan Yüksek Adalet Divanı tarafından yapılan yargılamalar süresince hiçbir savunma hakkı tanınmamıştır. Davalar, “Yassıada Saati” programıyla radyodan verilmiştir.

Yargılamalar sırasında; Milli Birlik Komitesi kendisini haklı göstermek amacıyla hem propagandaya ağırlık vermiş, hem de toplumda belirecek tepkileri ortadan kaldırmak için etkin bir istihbarat ve ihbar sistemi oluşturmuştur.

İstanbul Valiliği’nin her hafta hazırladığı istihbarata ilişkin durum değerlendirmesi raporlarında; halkın merhum Başbakan Adnan Menderes’e vermiş olduğu destek ve bunlara yapılan soruşturmalar hakkında bilgi verilmektedir.

Yine bu istihbarat raporlarında; Milli Birlik Komitesince; başta Cumhurbaşkanı, Başbakan, Bakanlar ve DP yöneticilerinin suiistimal, yolsuzluk ve usulsüzlüklerinin tespitine yönelik soruşturmaların yapıldığı belirtilmektedir. Bu konuda değişik yerlerden ve kurumlardan gelen ihbarların sonuçlarına dair bilgiler verilmektedir.

Merhum Başbakan Adnan Menderes ve yol arkadaşlarını halkın gözünden düşürmek için yapılacak propaganda izlenecek metotlar ve ağırlık verilecek konulara değinilmektedir.

 Yine bu kapsamda; yargılamaların adil yapıldığını göstermek amacıyla yapılan “Yassıada Duruşmaları Saati” adlı radyo programının halk tarafından nasıl karşılandığı konusunda analizler yaptırılmıştır.

Bu analizler için tüm valiliklere ve kaymakamlıklara yazılar gönderilmiş ve gelen cevaplar üzerine programın içeriği üzerinde düzenlemelere gidilmiştir. Yine küçük düşürme ve suçlama amacıyla hazırlanan; “Düşükler Yassıada’da” isimli bir film çekilmiştir. Bu süreçte Menderes başta olmak üzere hiçbir sanığa savunma hakkı tanınmamıştır.

Davalarda, Hâkim Salim Başol’un “Anlatın, buralara cevap verin” sözleri üzerine; “Arz edeyim efendim” şeklinde iddialara cevap vermeye çalışan Başbakan Adnan Menderes’in sözleri “Kısa kes” ifadeleriyle yarım bıraktırılmıştır.

Sonuçta 14 Ekim 1960’ta başlayan bu duruşmalar, 15 Eylül 1961’de karara bağlanmıştır. Toplam 19 dosyada toplanan davalar “anayasayı ihlal” davasıyla birleştirilmiştir. 592 sanıktan 288’i için idam istenmiştir. Yüksek Adalet Divanı, 15 sanığı idamla cezalandırıldığı açıklamıştır.

Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, eski Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, Maliye Bakanı Hasan Polatkan’ın idam kararları oy birliğiyle;

TBMM Başkanı Refik Koraltan, TBMM Başkanvekilleri Agah Erozsan, İbrahim Kirazoğlu, Tahkikat Komisyonu Başkanı Ahmet Hamdi Sancar, Tahkikat Komisyonu üyeleri Nusret Kirişçioğlu, Bahadır Dülger, Bakan Emin Kalafat, Milletvekilleri Baha Akşit, Osman Kavrakoğlu, Zeki Erataman ile Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun hakkındaki idam kararları ise oy çokluğuyla alınmıştır.

Aralarında eski bakan, eski milletvekilleri, Tahkikat Komisyonu üyeleri, İstanbul Valisi ile İstanbul Belediye Başkanının da bulunduğu 31 sanık hakkında ise müebbet hapis cezası verilmiştir. Sanıklardan 92’sine 6 yıl ile 20 yıl arasında ağır hapis, 94’üne 5 yıl ağır hapis; bazı sanıklara kısa süreli hapis cezası verilmiştir. Çok az bir kısmı ise berat etmiştir.

Daha sonra gelen yoğun talepler üzerine; Celal Bayar, Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu dışındakilerin idam cezası affedilmiştir. Celal Bayar’ın cezası da yaş haddi nedeniyle ömür boyu hapse çevrilmiştir.

Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan, 16 Eylül 1961’de Menderes ise 17 Eylül’de İmralı Adası’nda idam edilmiştir.  Demokrasi tarihimize kara bir leke olarak geçen bu olay, TBMM tarafından 11 Nisan 1990’da kabul edilen bir kanunla bir ölçüde de olsa giderilmiştir. Bu kanunla Adnan Menderes ve onunla birlikte idam edilen arkadaşlarının itibarları iade edildi.

Yine bu kanun gereğince; Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu’nun naaşı, 17 Eylül 1990’da İmralı’dan alınarak devlet töreniyle İstanbul Vatan Caddesi’nde yaptırılan anıt mezara taşındı.

 Milletimizin feraseti ile Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde ülkemize bu kara günleri yaşatan demokrasi düşmanlarına tarihi bir ders veriliştir.

Derin acıların yaşandığı “Yassıada”, “Demokrasi ve Özgürlükler Adası” ismiyle Adnan Menderes ve yol arkadaşlarının aziz hatıralarını sonsuza kadar yaşatacağı bir şekilde düzenleniştir.

Sonuç olarak; Tüm Demokrasi Şehitlerimiz ile devletimizin bekasını, korumak için canlarını feda eden Aziz Şehitlerimizi rahmetle anıyorum. Gazilerimizin 19 Eylül Gaziler Günü’nü kutluyorum.

Yorumlar (0)
banner331
14
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 18 Ekim 2021
İmsak 05:47
Güneş 07:12
Öğle 12:54
İkindi 15:56
Akşam 18:27
Yatsı 19:46
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 9 21
2. Fenerbahçe 9 19
3. Beşiktaş 9 17
4. Karagümrük 9 17
5. Galatasaray 9 17
6. Hatayspor 8 16
7. Altay 9 15
8. Konyaspor 9 14
9. Alanyaspor 8 14
10. Adana Demirspor 9 12
11. Kayserispor 8 11
12. Gaziantep FK 8 11
13. Sivasspor 9 10
14. Başakşehir 9 9
15. Antalyaspor 9 9
16. Öznur Kablo Yeni Malatya 9 9
17. Göztepe 9 8
18. Giresunspor 9 8
19. Kasımpaşa 9 6
20. Rizespor 9 1
Takımlar O P
1. Ümraniye 9 21
2. Ankaragücü 9 21
3. Erzurumspor 9 18
4. Eyüpspor 9 17
5. Kocaelispor 8 16
6. Bandırmaspor 9 15
7. Tuzlaspor 7 14
8. Samsunspor 8 11
9. Gençlerbirliği 8 11
10. Menemenspor 9 11
11. Denizlispor 9 10
12. Altınordu 9 10
13. Adanaspor 9 9
14. Manisa FK 9 9
15. Boluspor 8 8
16. Bursaspor 8 8
17. İstanbulspor 7 7
18. Balıkesirspor 8 6
19. Ankara Keçiörengücü 8 4
Takımlar O P
1. Chelsea 8 19
2. Liverpool 8 18
3. Man City 8 17
4. Brighton 8 15
5. Tottenham 8 15
6. M. United 8 14
7. West Ham 8 14
8. Everton 8 14
9. Brentford 8 12
10. Wolverhampton 8 12
11. Leicester City 8 11
12. Aston Villa 8 10
13. Arsenal 7 10
14. Crystal Palace 7 7
15. Southampton 8 7
16. Watford 8 7
17. Leeds United 8 6
18. Burnley 8 3
19. Newcastle 8 3
20. Norwich City 8 2
Takımlar O P
1. Real Sociedad 9 20
2. Real Madrid 8 17
3. Sevilla 8 17
4. Atletico Madrid 8 17
5. Osasuna 9 17
6. Rayo Vallecano 9 16
7. Barcelona 8 15
8. Athletic Bilbao 8 13
9. Valencia 9 12
10. Real Betis 8 12
11. Villarreal 8 11
12. Mallorca 9 11
13. Espanyol 8 9
14. Elche 9 9
15. Cádiz 8 7
16. Celta de Vigo 9 7
17. Granada 8 6
18. Levante 9 5
19. Deportivo Alaves 7 3
20. Getafe 9 2
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@