AFGANİSTAN’ DA DEMOKRASİ İÇİN TÜRKİYE’NİN DESTEĞİNE İHTİYACIMIZ VAR

Türkiye’nin Afganistan’da diğer bölgesel ve küresel aktörlerle alternatif iş birliği modellerine gitmesi; tamamen “dış yardıma bağımlı” bir ülkenin “uluslararası topluma entegre” olması ve ülkenin ikinci Taliban döneminde yeniden “radikalizm, aşırıcılık ve terörizm ihraç etmemesi” açısından önemlidir.

Şayet Taliban yeniden kendi şeriat yorumunu halka zorla dayatmaya kalktığı ve Peştu’n milliyetçiliğini merkeze alan bir siyasi kompozisyon kurguladığı, diğer etnik ve mezhep gruplarını sembolik bir temsiliyet ile makyajlama için kullandığı takdirde; belki kısa değil, ancak orta ve uzun vadede iç ayaklanma kaçınılmaz olacaktır. Bunun olmaması için doğru bir konsept içerisinde adım atmalıyız. Ayrışmadan uzak durmalı ve radikal adımlardan sakınmalıyız.

Bu aynı zamanda bölge olarak da sıkıntılı süreçlere vesile olur. Bu süreçler kaosu daha büyük evreye taşıyıp zorunlu göçün hızlanmasına neden olur. Bunun olmaması için ortak bir uzlaşı noktası içerisinde buluşulmalıdır. Talibanın diğer etnik ve mezhep gruplarını sembolik bir temsiliyet ile süsleyip kullandığı takdirde; belki kısa değil, ancak orta ve uzun vadede iç ayaklanma ve sonraki süreçte daha büyük çatışmalara meydan açması kaçınılmaz olacaktır.

Böyle bir zor sürece girmemek için ve bil hassa insan haklarını korumak adına doğulu, batılı, kuzeyli, güneyli tüm devletlerin ortak bir kriterde buluşması zorunluluk haline gelmelidir.Afganistan’da sulh, adil düzen ve demokrasi için;

  • Kabilecilik anlayışından vaz geçip sulh ile Afganistan’ın bütünlüğünde buluşulması
  • Savaş ağalarına desteğin kesilmesi ve ıslahı
  • Uyuşturucu üretimi ve ticaretinin önlenmesi
  • Yolsuzluk ile mücadele
  • Yoksulluk ile mücadele
  • Rüşvet ile mücadele
  • Kadın ve çocuk haklarının korunması
  • İnsan haklarının korunması
  • Eğitim birliğinde Tevhid-i Tedrisat esaslı tanzimin sağlanması
  • Demokrasi, kamu yönetimi ve adil düzenin korunması
  • Din anlayışında makul bir uzlaşı metodunun oluşması
  • Üretim ve istihdam ekseninde nitelikli kalkınma vb. çözümü temin edecek stratejik konular dikkate alınması gereken temel hususlardır.

Yukarıda saydığımız önemli değerleri temin etmekte zorlandığımız mutlak bir gerçektir. Bu hususta Afganistan Türkiye’ yi örnek almalıdır.

Türkiye’ de Afganistan’ a bu doğrultuda abilik yapmalı ve kargaşanın yerini barış alması için orta yolun bulunmasına gayret etmelidir.