11.04.2021, 13:21

DIŞKIDAKİ KAN, KALIN BAĞIRSAK KANSERİNİN BELİRTİSİ OLABİLİR

Toplumunpekçoğu, yaşamınındeğişikzamanlarındabüyükabdestindekangörürveyakabızlıktanmüzdaripolabilir. Bunlargenelliklebasur (hemoroidalhastalık, anal fissür vs) bağlanır. Bu kişiningerçektenhemoroidalhastalığı da bulunabilir. Ancak, özellikle 40-50 yaşındansonragaytadakanamanınnedenininkalınbağırsakkanseriolabileceğiunutulmamalıdır.

Kalınbağırsaklarsindirimsistemimizin son kısmınıoluşturan, yaklaşık 150-200 cm boyundaolanorganımızdır. Bu bölgedegözlenenkanserlervücudumuzdaüçüncüsıklıkla (tümkanserlerin %10-15'i) gözlenenkanserolmalarıveikincisıklıktaölümesebepolmalarındandolayıönemlidir. Risk faktörlerininbilinmesiile, kansergelişimiönlenebileceğigibi, kanserebağlıbulguvebelirtilerininbilinmesivetaramaprogramlarıileerkentanıkonulabilir. Erken tanıkonulanhastalarınbüyükçoğunluğundabaşarıiletedavimümkündür.
Risk Faktörleri
Kalınbarsakkanserioluşumunutekbirnedenebağlamakmümkündeğildir. Oluşumuiçinpekçokfaktörşuçlanmaktadır. Bazıdurumlardakansergelişimriskiartmaktadır.

  • İleriyaş:Kalınbarsakkansergelişmesıklığıileriyaşlardaartmaktadır. Hastalarınbüyükçoğunluğu (%90’nı) 50 yaşınüstündedir. Görülmesıklığı 40 yaşınaltında %0.05 iken, 60 yaşüstünde %3-4'e çıkmaktadır.
    Kalınbağırsaktakipolipler: Kalınbarsakiçinedoğruçıkıntıyapaniyihuyluoluşumlardır. Bu poliplerintamamıkanseredönüşmez, ancak, kalınbağırsakkanserlerininbüyükçoğunluğununbupoliplerdengeliştiğidüşünülmektedir. Bu nedenle, bunlarınkolonoskopiileçıkartılarakincelenmelerigerekir.
    Kişiselözgeçmiş: Dahaöncedengeçirilmişkalınbarsakkanseriveyaadenomatözpolipbulunanolgulardakalınbarsakkanserigelişmeriskifazladır. Yumurtalık, mesaneverahimkanserigibidiğerkanserlerbulunankişilerde de kalınbağırsakkanserigelişmeriski normal popülasyondanfazladır.
    Ailedekalınbarsakkanseriöyküsü: Birincidereceakrabalarındakalınbağırsakkanseribulunanlarda, bu tip kansergelişimriski 1.7 kat artar., ikidenfazlakişidevarsaoran 2.7'ye çıkar. Özelliklegençyaşta (45 yaşaltı) vebirdenfazlakişidebulunmasıriskiarttırır (5-6 kat). Bazıkalınbağırsakkanserlerinde (kalıtsalkolorektalkansersendromu) aileselgeçişgözlenir.
    Kalıtsal (ailesel)geçişlikalınbağırsakkanserleri (AileselAdenamotözPolipozisSendromuveAileselNonpolipozisKolorektalKanser): Kanserenedenolangenlerinanneveyababadançocuklarayumurtaveya sperm yoluileaktarılmasıylaortayaçıkarlar. Aileseladenomatözpolipozissendromundakalınbağırsağıniçindeyüzlercehattabinlercepolipbulunur. Bunlardayüzdeyüzeyakınkanseredönüşümgözlendiğiiçin40 yaşınagelmedentümkalınbarsağınçıkarılmasıgerekir.Aileselnonpolipoziskolorektalkanserlerdeise, DNA tamirgenlerindehasarsonucu, kalınbağırsaktakanserlergelişir. Bu tip kanserdekolondapoliplerbulunmaz. Aileselkolonkanserlerindediğerorganlarda da kansergölenebilir.
    Beslenmealışkanlıkları: Yüksekyağve protein (kırmızı et) içerenyüksekkalorilidiyetvedüşüklifiçeren (azposabırakanbırakan) gıdalarlabeslenmeriskiartarırken, yükseklifli, çokposabırakangıdalarlabeslenmevebolmeyvevesebzeilebeslenmeriskiazaltır.
    Alkol
    Sigara
    İnflematuarbarsakhastalıkları: Ülseratifkolitve Crohn hastalığında klaınbarsakkanserigelişimriskiartar. Özellikleülseratifkolitvarlığında risk çokarttığındanbuolgularındüzenlitakibigerekir.
    Üreterosigmoidostomi: Kalınbarsaktanmesaneoluşturulanlarda, idrardabulunanbazıkanseryapıcıetkenlerlekanseroluşmariskiartar.
    Radyasyonamaruzkalmak
    Düşükfizikselaktivite
    Şişmanlık
    Yükseksosyoekonomik durum
    Genetikfaktörler
    Irk: Beyazırktarektum (kalınbarsağın son kısmı) kanserriskifazlaiken, siyahırktakalınbarsağındiğerüstkısımlarınınkanserriskidahafazladır.
    Bölgeselfarklılık: KalınbağırsakkanserleriKuzeyAmerika'dadahasıkgözlenirken, Afrika'dadahaazgözlenir.

Beslenme, alkol, sigara, radyasyongibiönlenebilirfaktörlerdenkaçınılarak, kolonkanserlerinin %80-90’nından korunmakmümkünolabilir.
BelirtiveBulgular
Kalınbağırsakkanserinininbelirtivebulguları, kanserinbulunduğu yere göredeğişir.Kalınbağırsağın son kısımdabulunankanserlerdebüyükabdesttekanama, kabızlık, dışkılamazorluklarıvetıkanmabelirtileriönplandaiken,kalınbağırsağınsağtarafındabulunankanserlerde, buradabarsakdahagenişolduğuiçintıkanmabelirtileridahageçgözlenir. Sol tarafkanserlerdegaytadakanamaönplandaiken, sağtarafkalınbağırsakkanserlerindekanamabarizdeğildir, bazıtetkiklerlegaytadagizlikanamatespitedilebilirvekanamayavaşyavaşolduğuiçinkansızlığanedenolur.
Ayrıca, hastalardaistemsiz kilo kaybı, halsizlik, yorgunlukhissivekansızlıkgibitümkanserlerdegözlenenbazıbelirtivebulgulargözlenebilir.
Hastalarkarınağrısı, karındagaz, şişkinlikvekusmamidebarsaksistemineaitbazışikayetlerbulunabilir.
Özellikleaşağıdasayılanbelirtilerinvarlığındaise, kalınbağırsakkanserindenşüphelenmekgerekir.
Dışkılamaalışkanlığındagözlenenvedevamedendeğişiklikler; kabızlık, ishal, dışkıiçindekanbulunması, katranrengindedışkı, dışkıçapınınincelmesi (kalemgibidışkı)vedışkılamasonunda tam boşalamamahissigözlenebilir.
Kansertanısındagecikmesonucu, barsaktatıkanıklığabağlıgazve gaytaçıkaramama, karınağrısı, bulantı, kusmavekarınşişliğigibibelirtilergözlenebileceğigibi, perforasyona (barsağındelinmesine) bağlıgaytanınvetümörünkarıniçineyayılmasıvekarıniçiiltihapgibiölümcüldurumlargelişebilir. Kanser, incebarsaklara, mesaneye, kadınüremeyollarına (rahimevevajene), idaryollarınavecildeaçılabilir.
Kanserinkanyoluileuzakorganlara (karaciğer, akciğer, beyin, kemik, vd) yayılabilirve buna bağlıkarınağrısı, öksürük, başağrısı, kemikağrıları, vs bulgulargözlenebilir.
Tanı:
Hastanınhikayesi, fizikmuayenevelaboratuarvegörüntülemeyöntemleriiletanıkonulur.
Fizikmuayeneverektaltuşe:Karınmuayenesindekitletespitedilebilir. Barsağın son kısmınınparmaklamuayenesi(rektaltuşe) şarttır. Kalınbağırsakkanserleriensıkrektumdenilen son kısımdagözlenir. Parmaklayapılanrektalmuayeneile son 7 cm.likkısmıdeğerlendirmekmümkündür
Kolonoskopi: Bükülebilirveışıklıhortumşeklindebirtüpkullanarakkolonuniçininincelenmesidir. Kolonoskopidegözlenenkitleveyayaralardanparça (biyopsi) alınaraktanıkonulur. Kolonoskopiile, küçükkitlelerin(poliplerin) tamamınıçıkarmakvevarsakanamayıdurdurmakmümkündür. Aynıandaeşlikedenikinciltümörveyapoliplergözlenebileceğiiçin, mümkünsetümkolonunincelenmesişarttır.
Sanalkolonoskopi: Üçboyutluçekilenfilmlerilekolonuniçigösterilebilir. Ancak, parça alma şansıyoktur.
Direktkarıngrafisi:Tıkayıcıkalınbağırsaktümörlerindetıkanıklığıbelirlemekamacıylakullanılır
Ultrasonografi, Bilgisayarlıtomografi, manyetikrezonansgörüntüleme, PET gibigörüntülemeyöntemleriiletümörünyaygınlığıdeğerlendirilir.
BaryumluKolonGrafisi: Anal yoldankontrastmadde (Baryum ) verilerekçekilir. Havaverilerek, çiftkontrastlı film çekmekdahaincedetaylarıngörülmesinisağlarKolonoskopikincelemelerinyaygınlıkkazanmasıile, tanıamaçlıartıkneredeysehiçkullanılmamaktadır.
Tümörbelirteçleri:CEA (karsinoembriyojenikantijen) testi: kolorektalkanserliinsanlarınkanındanormaldendahayüksekbulunur. Ayrıcanüksleribelirlemede de kullanılır.
Ayırıcıtanı:
Midebarsaksistemininkanserdışıhastalıklarıileayırıcıtanısıyapılmasıgerekir.
Hemoroidalhastalığıolanlarda, gözlenenkanamanınhemenbuhastalığabağlanmayıp, ayrıcakalınbarsakkanserininde bulunabileceğiunutulmamalıdır. Bu nedenlekanamavekabızlıkgibibubölgeyeaitşikayetlerintamamenbasura (hemoroidalhastalığa)bağlanmayıp, kalınbarsağınmutlakaincelenmesigerekir. Hemoroidalhastalığıveyabubölgeyeaitfissür, fistül vs başkabirhastlığıolsunolmasındışkıdakanamasıbulunanveyakabızlığıbulunantümkişilerdemutlakakolonoskopikincelemeyapılmasıgerekir.
Tedavi:
Kalınbağırsakkanserlerinintedavisi, tümörünevresine (yayılımdercesine), yerleşimyerinevehastanınsağlıkdurumunagöredeğişir. Erken tanıveuyguntedavikürşansınıarttırır.
Tümkanserlerdeolduğugibi, kolonkanserinintedavisi de, mutlakaekiptecerrahionkolog, tıbbionkologvebazıdurumlardaradyasyononkoloğunolduğumultidisplineryaklaşımlayapılmasıgerekir. Tedaviolarakbaşlıcacerrahitedavi (tümörünçıkarılması), kemoterapi (kanserilaçlarıiletedavi) veradyoterapi (ışınlatedavi) kullanılır. Bunun dışındahedefeyönliktedavilervediğerbiyolojikyöntemlerletedaviyaklaşımlarıüzerineçalışmalardevametmektedir.
Tedaviyöntemlerigenelliklekombineşekildekullanılır.
Cerrahitedavi:
Çıkarılabilirtümevrekalınbarsakkanserlerindebaşlıcatedaviyöntemidir. Erken evrekanserlerdetekbaşınakür( tamamentedavi) sağlayabilir. Cerrahitedavidetümörünbulunduğubarsakbölümü, tümörünmuhtemelyayılmaalanlarını da içerecektarzdaçıkarılır. Kansercerrahisiözellikarzedenbircerrahişeklidir. Kanserinyayılmasımuhtemellenfdüğümlerininçıkarılması, hastanıntedavisonrasıyaşamsüresinietkileyenfaktörlerdenbirisidir. Tümörlübarsakdokusuçıkarıldıktansonrauçlarbirbirinedikilerek, barsakdevamlılığısağlanır. Bazıözeldurumlarda, geçiciveyakalıcıkolostomi (barsağıncildeağızlaştırılması) gerekebilir.
Kemoterapi ( kanserhücreleriniöldürenilaçlarlayapılantedavi ) veradyoterapi (dışardanışınverilerekkanserhücrelerininöldürülmesi) genelliklecerrahitedavisonrasıuygulanmaklabirlikte, bazıhastalardatedaviöncesi de uygulanabilir.
Cerrahitedaviveradyoterapikanserinbölgeseltedavisinisağlarken, kemoterapiyöntemiile, vücudayayılmıştümkanserhücreleriniöldürmekmümkündür.
Biyolojiktedavi, vücudunsavunmasisteminiuyararakkanserhücrelerinin yok edilmesiniamaçlayantedaviyöntemidir.
Takip
Tümkanserlerdeolduğugibi , kalınbağırsakkanserlerinin de tedavisonrasıdüzenlitakibişarttır. Hastalarnüks (kanseraynıyerdeveyakomşubölgedetekrarortayaçıkması) veyametastaz (vücudunbaşkabiryerindeortayaçıkması) açısındantakipedilir.
Hastalarkontroleçağrılarak belli aralarla, fizikmuayene, dışkıdagizlikantesti, kolonoskopi, akciğer filmi, bilgisayarlıtomografi, PET-CT, CEA vediğerbazıkantestleriyapılır. Ameliyattan sonra normal sınırlaradüşen CEA değeri, tekraryükselmesikanserinnüksünü (tekrarlama) veyametastaz (uzak organ yayılımı) varlığınıgösterir. Kanserlihastalarda, başkaorganlarda da kansergörülebileceğiiçin, kadınlarda meme, yumurtalıkverahimağzıveerkeklerdeprostatmuayeneleriyapılmalıdır.
Tedavisonrasıyaşamasüresi
Hastalığınevresiileorantılıdır. Sadecebarsakduvarınasınırlı, barsağın kas tabakasınıaşmamış, lenfnoduveuzakyayılımıolmayantümörlerdetedavisonrası 5 yıllıkyaşamşansı %80 civarındaiken, uzak organ yayılımıvarlığındabuoran %5'in altınadüşmektedir.
KalınBağırsakKanserindenKorunma
Beslenmeşeklinindüzenlenmesi
Yükseklifligıda
Meyvevesebzetüketimininarttırılması
Kalsiyum, D vitamini, E vitaminiFolikasitalımıvepostmenopozalöstrojenkullanımınınkoruyucuolduğubildirilmişolmaklaberaber, yanetkileriaçısındandoktorönerisiilekullanılmalıdır.
Alkolvesigaradankaçınılması
Düzenliegzersiz
Kadınlardamenapozöncesiobesiteyiönleme
Kolonpoliplerininçıkarılması: Tümprekanseröz (kanseröncüsüpolipler) saptandığındaçıkarılmalıdır.
Nonsteroid antiinflematuarilaçve aspirin kullanımınınkolorektalkanserdenölümriskiniazalttığınıgöstermişolmaklabirlikte, midekanamasıvediğeryanetkileriaçısındandoktorkontrolündekullanılmasıgerekir.
Kolonkanseritaramaprogramları
Riskliolmayangrupta 40 yaşındansonra, riskligruplardadahaerkenyaşlardabaşlayarak belli aralarlayapılanrektalmuayenetanıaçısındanönemlidir. Hem son 7 cm.bölgedekikitlelerisaptamak, hem de gaytadakanbulunupbulunmadığınısaptamakkolonkanseritanısıaçısındanönemlidir.
50 yaşındansonrayıldabirdefagaitadagizlikantestiyapılması da kalınbağırsakkanseritanısıaçısındanönemlidir. Pozitifolmasıgaytaiçindekanolduğunugösterir, direktkalınbağırsakkanseritanısıkoydurmamaklabirlikte, ilavetanıişlemlerininyapılmasıaçısındanuyarıcıolur.
Riskliolmayangrupta 50 yaşındanitibaren her 10yılda (3-10 yılda) birdefakolonoskopiyapılması, dahaşikayetenedenolmamışkalınbağırsakkanserlerininerkentanısıaçısındanönemlidir. Poliptespitedilenlerde, poliptebulunanriskegöre (displazi- yapısıdeğişmişhücre- varlığında) takipsıklığıarttırılabilir. İlk kolonoskopisi normal olanveriskligruptaolmayanolgularda 10 yıllıkaralarlakolonoskopiyapılmasıyeterlidir.
Riskligruplardataramavetanıyöntemlerinedahaerkenbaşlanmalıvedahasıkyapılmalıdır. Ailehikayesinde 50 yaşöncesikalınbağırsak kanserisaptanmışolgularda, kansergörülenailebireyindekanseringörülmeyaşının 10 yaşevvelindentakiplere (kolonoskopi, vd) başlanmasıgerekir.
Sonuçolarak, kalınbağırsakkanseritedavisimümkünolanbirhastalıktır. Erken tanıtedavininbaşlıcaanahtarıdır. Dışkılamaalışkanlığındakideğişikliklerönemsenmelivegecikmedendoktorabaşvurulmalıdır. Özelliklehemoroidalhastalıkgibi anal bölgehastalıklarındagözlenenkanamavekabızlıkgibişikayetiolanlarda, bubulgularınkalınbağırsakkanserininbelirtisiolabileceğiunutulmamalıdır. Ayrıca,taramaprogramlarınakatılmak hemerkentanıkonulmasınısağlar, hem de tam tedavişansınıarttırır.

Sağlıklıgünlerdilerim. Prof. Dr. Ali UZUNKÖY

Yorumlar (0)
banner331
26
açık
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 07 Mayıs 2021
İmsak 04:06
Güneş 05:48
Öğle 13:06
İkindi 16:58
Akşam 20:13
Yatsı 21:48
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 37 81
2. Fenerbahçe 37 76
3. Galatasaray 37 75
4. Trabzonspor 37 64
5. Sivasspor 37 58
6. Alanyaspor 38 57
7. Hatayspor 37 57
8. Gaziantep FK 37 54
9. Göztepe 37 51
10. Karagümrük 37 51
11. Konyaspor 37 45
12. Rizespor 37 45
13. Antalyaspor 38 43
14. Başakşehir 37 43
15. Malatyaspor 37 41
16. Kasımpaşa 37 40
17. Kayserispor 37 39
18. Ankaragücü 37 38
19. Erzurumspor 38 37
20. Gençlerbirliği 37 35
21. Denizlispor 37 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 33 50
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 33 39
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 33 29
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 33 8
Takımlar O P
1. Man City 34 80
2. M. United 33 67
3. Leicester City 34 63
4. Chelsea 34 61
5. West Ham 34 58
6. Tottenham 34 56
7. Liverpool 33 54
8. Everton 33 52
9. Arsenal 34 49
10. Aston Villa 33 48
11. Leeds United 34 47
12. Wolverhampton 34 42
13. Crystal Palace 33 38
14. Brighton 34 37
15. Southampton 33 37
16. Burnley 34 36
17. Newcastle 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 34 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 34 76
2. Real Madrid 34 74
3. Barcelona 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 34 53
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Granada 34 45
9. Athletic Bilbao 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Osasuna 34 40
12. Cádiz 34 40
13. Levante 34 38
14. Valencia 34 36
15. Getafe 34 34
16. Deportivo Alaves 34 31
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 34 30
19. Elche 34 30
20. Eibar 34 26
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@