06.06.2021, 13:54

EKONOMİNİN KÜLTÜREL EVRİMİ ve CAYDIRICI GÜCÜ

Aslında Ekonomi insanın ilk var oluşundan beri vardır; Benim “Türklüğün Demokrasi Tarihi” başlıklı yazımda (https://millivicdan.org’da) Sümerlerde rastlarız.

Ancak  “Politik-Ekonomi” yada “Ekonomik-Emperyalizmi” kavramını ilk Fransız Antoine de Montchretien 1615 yılında kullandı. Osmanlı'ya kavram 300 yıl sonra geldi! (dünyada ilk siyasi iktisat kürsüsü 1763'te Viyana Üniversitesi'nde, bizde ise ilk Cumhuriyet'in kuruluşuyla kuruldu..)

Ekonomik Kalkınma ve Gelişmişliği Tarihsel bir süreç ile ele aldığımızda ;

İlk MÖ

Yıl, 1600.

Ülkelerde kişi başına düşen milli gelir şöyleydi:

Çin 600, Almanya 791, Fransa 841, İspanya 853, İngiltere 974, İtalya 1100, Hollanda 1391 ve Osmanlı 600 dolar…

Yıl, 1800.

Çin 600, Almanya 1077, Fransa 1135, İspanya 1008, İngiltere 1706, İtalya 1117, Hollanda 1838 ve Osmanlı 643 dolar.

Cumhuriyet kuruluş yılı 1923'e bakalım:

Çin 562, Almanya 2750, Fransa 3754, İspanya 2290, İngiltere 4760, İtalya 2763, Hollanda 4635 ve Osmanlı/Türkiye 712 dolar.

Avrupa ülkeleri ile Osmanlı'yı karşılaştırdığımızda; 1600-1923 sürecinde Osmanlı'da kişi başına düşen gelir yüzde 18.7 artarken, bu artış oranı Almanya'da yüzde 247.7, Fransa'da yüzde 346.4, İspanya'da yüzde 168.5, İngiltere'de yüzde 388.7, İtalya'da yüzde 151.2, Hollanda'da yüzde 235.6 olarak gerçekleşti. (Çin de ise eksi 6.3 oldu.)

Avrupa'da gelir artış yüzdesi bu derece büyük olurken, Osmanlı ve Çin/ Asya ülkeleri neden bu kadar geri kaldı?

Çeşitli sebepleri var kuşkusuz.

Mesela:

BİAT MESELESİ

Richard A. Easterlin (d. 1926 )

ABD'li ekonomi profesörü…

Sorar ki :

-“Dünyanın tümü neden kalkınmış değil?”

Yanıtını kendi verdi:

-Kimi ülkelerde modern ekonomik büyümenin sınırlı kalmasının nedeni; ülkeler arasında eğitim sisteminin kurulması ve yaygınlaşmasına ilişkin dönemleri etkileyen dini, siyasi, ideolojik farklılıkların olmasıdır.

Bilimsel atılımların yapıldığı 1800'lerde İngiltere yetişkin nüfusta okur -yazarlık kadınlarda yüzde 40, erkeklerde yüzde 60 idi. Aynı dönem Osmanlı'da bu oran yüzde 2-3'ü geçmedi. “Uçurumun” sebebi neydi?

Örneğin:

Matbaa Avrupa'ya 1445'te, Osmanlı'ya 1727'de geldi! Bunun sebebinin; -padişahların meşruiyetlerini sağlamlaştırmak için elinin altında tuttuğu- tarikatların ileri sürdüğü dini gerekçeler olduğunu bilmeyen yok sanırım.

Keza: Heyet-i Vükela/kabine toplantılarına giren şeyhülislamlar, şeriatın uygulayıcısı ulemalar, kadılar, müftüler ilim ve bilgi üzerindeki tekellerini tehdit edecek, biat kültürünü yıkacak tek yeniliğe/buluşa izin vermedi. Köhnemiş ilmiye geleneği babadan oğula geçmeye devam etti; modern okul ve itibariyle liyakat gereksizdi!

Aynı dönem… Avrupa sanayileşmeye adım atarken, Osmanlı'da din referans gösterilerek yapılan engeller ekonomik kalkınmaya izin vermedi. Ardından 1800'lerde emperyalizme tam bağlılık süreci başladı. (İthalattan yüzde 5, ihracattan yüzde 12 vergi alarak sanayisini yok eden ülkeydi -birilerin pek övdüğü- Osmanlı!)

Yeniliğe/teceddüde düşmanlık konusunda emperyalizm ile dini taassup hep işbirliği yaptı. Emperyalizm, sömürü aracı yerli komprador çevresi ile çalıştığı iş gücünün nitelikli olmasını yeterli gördü. 1870'lerde İngiltere, Almanya, Hollanda, Fransa'da okur yazarlık oranı yüzde 75-80 aralığında iken, Osmanlı'da oran çift hanelere gelemedi!

DERS ALMIYORUZ

Yıl, 1881.

Avrupalılar borçlarını almak için Osmanlı gelirlerine ortak Düyun-u Umumiye kurdu.

Düyun-ı Umumiye binasının Atatürk'ün emriyle İstanbul Erkek Lisesi'ne 1933'te verilmesinin anlamı olmalı değil mi? Ne dedi Atatürk:

-“Okulun vereceği ilim ve fen sayesindedir ki, Türk milleti, Türk sanatı, Türk ekonomisi bütün güzellikleriyle gelişir…”

Bu uygarlık-tam bağımsızlık yolunda başarılı olduk mu?

Geçen yıl/2019 ülkelerin kişi başına düşen milli geliri şu oldu:

Çin 10.2, Almanya 47.1, Fransa 42.8, İspanya 27.9, İngiltere 43.9, İtalya 35.4, Hollanda 40.7 ve Türkiye 8.2 bin dolar…

Nüfusu 1 milyar 436 milyon Çin'in yaptığı büyük sıçrayış dikkatiniz çekmiştir. Tarihte ilk kez Çin'in gerisine düştük. Hiç mi kafa yormayacağız buna?

Sadece Paylaşım yaparak yada sokakta slogan atarak ne  Zülüm gören  UYGUR Türklerinin ne de Filistinli Malumların haklarını koruyamayacağımızı ne zaman İDRAK edeceğiz...

Dünyada dini okullara/imam hatiplere öğrenci gönderme rekortmeni olmamızla ekonomik kalkınmayı başarmamamızın arasında nasıl ilişki var?

Osmanlı'da bağnazlık-yoksulluk sebebi müfredatlarından hiç mi ders çıkarmayacağız?

Atatürk dönemi ve kıst alanda ürettiğimiz İHA/SİHA’lar hariç sandık merkezli günübirlik pragmatist siyasetten kurtulamıyor, siyasal nepotizme bir türlü son veremiyoruz, her ay Merkez Bankası Başkanı değişmeyi çözüm zannedip hala  “Çalışmak ve üretmekten HAZ duyan bir toplumsal karakter ile Rant yerine üretimi esas alan, içinde bilgi barındıracak ve aynı anda medeniyet inşa edecek bütüncül ekonomik politikalar geliştiremiyoruz”...

Yorumlar (0)
banner331
17
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 17 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:24
Öğle 13:10
İkindi 17:10
Akşam 20:46
Yatsı 22:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@