11.10.2021, 00:28

Ercişli Emrah’ın Yeni Bir Şiiri

Yine gönül bugün âşnâsın tapdı

Bir peri pirûze tezmiş geliyor

Mey içüpdir bu dem özümi çapdı

Sanarsın torbadan azmış geliyor.

Kimler nâil olmuş öyle civâna

Sâkîler mey virüp durmuş dîvâna

Şulesi berk urmuş cümle cihâna

Hışımla nikâbın bozmuş geliyor.

Bey ağalar EMRAH oduna yanmış

Katre leblerinden şekere kanmış

İbrüşim pürçeği hâle sürünmüş

Mestâne gözlerin süzmüş geliyor.

Bu defa, yazım Emrah ve bir şiiri beyanındadır.

Söz konusu şiirin başka bir nüshasına rastlayamadım. Bu sebeple, Emrah’ın eserine küçük bir katkı olarak değerlendirilebilir.

Ama hangi Emrah’ın? Bilindiği gibi, edebiyatımızda Erzurumlu ve Ercişli diye tanınan en az iki Emrah mevcuttur. İkincisi ancak yirminci yüzyılın yirmili yıllarından başlayarak uzun tartışmalardan sonra ayrı bir kimlik kazanabilmiştir. Üç dörtlükten ibaret anılan şiirin bu Ercişli Emrah’a ait olduğuna inanıyorum.

Erzurumlu Emrah öteden beri bilinen bir şahsiyettir. Ölüm tarihi tam belli olmamakla beraber 1860 olarak verilir. Medrese eğitimi görmüş, aruzla tasavvufî şiirler yazmıştır. Eserinde Osmanlıca kelimeler fazladır. Ercişli Emrah ise, Erzurumludan önce yaşamış, buna rağmen, yukarıda da belirtildiği gibi müstakil bir şahsiyet olarak tanınabilmesi kolay olmamış ve çok gecikmiştir.

Ercişli Emrah hakkında kapsamlı bir araştırma yapan Saim Sakaoğlu (1987 Ankara, 175 s.), Erzurumlu Emrah ile onu karşılaştırarak aralarındaki farkları da belirtmiştir. Sakaoğlu 1995de basılan TDV İslam Ansiklopedisindeki Ercişli Emrah maddesini de kaleme almıştır. O, bu maddede şair hakkında oldukça aydınlatıcı bilgiler vermektedir. Buna göre, doğum, ölüm tarihleri bilinmeyen Ercişli Emrah’ın “Ercişli” diye ünlenmesi ve geçen yüzyılın sonuna doğru ona ait bir mezar taşının bulunması onun Ercişte doğmuş olabileceğine işaret eder. Sakaoğlu, onun on yedinci yüzyıl şairi olduğu kanısındadır. 

Açık ve anlaşılır, halkın bildiği kelimelerle şiirini söyleyen Ercişli Emrah ile Selbihan (Selvihan) adı etrafında gelişen aşk hikâyesi halk edebiyatımızın en güzel hikâyelerinden biridir.

Kitaplığımda bulunan ve sadece iki yaprağı kalan, ön yüzü yazısız olan bir el yazmasının ikinci yaprağının b yüzünde Emrah’ın burada verilen bir şiiri bulunmaktadır. Aynı sayfanın ortasında Derviş Ali’ye ait bir şiir ve solda Kâmil’in başka bir şiiri de vardır. Bu sonuncunun altında şairi belirsiz ve belki de sonraki sayfada devam edecek iki dörtlük, yaprağın sol yanında ise dolaylama yazılmış üstteki Farsça, alttaki Türkçe iki “müfred” yer almaktadır. Eldeki yaprakların herhangi bir yerinde tarih yoktur.

Şairin birçok şiiri gibi bu koşması da üç dörtlüktür ve 6+5 hece ölçüsüyle yazılıdır. Edası, söz varlığı, konusu itibariyle Ercişli Emrah’ın öteki şiirleriyle örtüşmektedir. Sadece 56 kelimeden oluşan şiir, okunaksız bir hatla yazıldığından, bazı yerleri güçlükle okunmuş yahut yorumlanmıştır. Mesela ikinci dizeyi “Bir peri pirûze tezmiş geliyor.” diye yorumladım. Aynı şekilde “İbrüşim pürçeği hâle sürünmüş.” biçiminde okuduğum son dörtlüğün üçüncü dizesi de böyledir. Ne kadar uğraşsam ve birçok kimseye göstersem de başka türlü bir okuma mümkün olmamıştır. Burada Mehdi Genceli ve Mahmud Esad Kalıpçı’ya yardımları için teşekkür borçluyum. İlk dörtlük de “tapdı” (buldu), özümi çapdı (özümü parçaladı, yaraladı) gibi Azerbaycan sahasına has sözler vardır. Bunlara tezmiş (ürkmüş, yolunu şaşırmış, kaçmış) da eklenebilir. Dördüncü dizedeki “torbadan” sözü ise “hayvan”a gönderme yaparak sanki mizahi bir anlayışı imler. “Peri pirûze” de firuze kadar nadir ve güzel anlamındadır. Koşmanın yeni bir nüshası daha ele geçerse sağlaması yapılabilir.

Yorumlar (0)
banner331
17
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 16 Ekim 2021
İmsak 05:45
Güneş 07:09
Öğle 12:55
İkindi 15:58
Akşam 18:30
Yatsı 19:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 8 19
2. Trabzonspor 8 18
3. Beşiktaş 9 17
4. Hatayspor 8 16
5. Altay 8 15
6. Konyaspor 8 14
7. Karagümrük 8 14
8. Galatasaray 8 14
9. Alanyaspor 8 14
10. Adana Demirspor 8 12
11. Kayserispor 8 11
12. Gaziantep FK 8 11
13. Sivasspor 8 9
14. Başakşehir 9 9
15. Antalyaspor 8 8
16. Kasımpaşa 8 6
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 8 6
18. Göztepe 8 5
19. Giresunspor 8 5
20. Rizespor 8 1
Takımlar O P
1. Ümraniye 8 20
2. Ankaragücü 8 18
3. Eyüpspor 8 16
4. Bandırmaspor 8 15
5. Erzurumspor 8 15
6. Tuzlaspor 7 14
7. Kocaelispor 7 13
8. Samsunspor 7 11
9. Gençlerbirliği 8 11
10. Altınordu 8 10
11. Manisa FK 8 9
12. Boluspor 7 8
13. Menemenspor 8 8
14. İstanbulspor 7 7
15. Denizlispor 8 7
16. Adanaspor 8 6
17. Balıkesirspor 7 6
18. Bursaspor 7 5
19. Ankara Keçiörengücü 7 4
Takımlar O P
1. Chelsea 7 16
2. Liverpool 7 15
3. Man City 7 14
4. M. United 7 14
5. Everton 7 14
6. Brighton 7 14
7. Brentford 7 12
8. Tottenham 7 12
9. West Ham 7 11
10. Aston Villa 7 10
11. Arsenal 7 10
12. Wolverhampton 7 9
13. Leicester City 7 8
14. Crystal Palace 7 7
15. Watford 7 7
16. Leeds United 7 6
17. Southampton 7 4
18. Burnley 7 3
19. Newcastle 7 3
20. Norwich City 7 1
Takımlar O P
1. Real Madrid 8 17
2. Atletico Madrid 8 17
3. Real Sociedad 8 17
4. Sevilla 7 14
5. Osasuna 8 14
6. Rayo Vallecano 8 13
7. Athletic Bilbao 8 13
8. Valencia 8 12
9. Barcelona 7 12
10. Real Betis 8 12
11. Villarreal 7 11
12. Mallorca 8 11
13. Espanyol 8 9
14. Elche 8 9
15. Cádiz 8 7
16. Celta de Vigo 8 7
17. Granada 8 6
18. Levante 8 4
19. Deportivo Alaves 7 3
20. Getafe 8 1
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@