Filtre Balonu’nu biliyor musunuz?

KULLANICILARIN KENDİ AKIŞLARINI OLUŞTURAMAMASI SOSYAL MEDYAYI HAPİSHANEYE DÖNÜŞTÜREBİLİR

ESKİŞEHİR 03.11.2020, 17:04
Filtre Balonu’nu biliyor musunuz?

Anadolu Üniversitesi Sosyal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi (SODİGEM) Müdürü Doç. Dr. Yusuf Levent Şahin, özellikle sosyal medya kullanıcılarını ‘Filtre Balonu’ hakkında uyararak, “Otomatik filtreleme nedeniyle, kullanıcılar belki de önyargılarını dahi aşmalarını sağlayabilecek farklı fikirlerle hiç karşılaşmamakta, yalnızca kendi seslerine yakın olanlara maruz kalarak, adeta bir yankı odasına hapsolmaktadır” dedi.

Doç. Dr. Şahin, kullanıcılar sosyal medyanın kişiselleştirilmiş filtrelerinin bazılarını açıkça kendileri seçerken bazılarını ise fark edemediklerini kaydetti. Bunun sonucu olarak ise sosyal medya filtrelerinin, kullanıcıyı kendi sesinden başka hiçbir sesi duyamadığı ve bunun farkına varamadığı bir yankı odasına hapsettiğini dile getirdi. Şahin, sosyal medya platformlarının kullanıcıların alışkanlıklarına göre içerik önerisi sunan yazılımlara sahip olduğunu vurguladı. Şahin, “Yaşanan teknolojik gelişmelerin yanı sıra geleneksel medya araçlarının yerini dijitalleşmeye bırakmasıyla birlikte haberin dijital platformlara taşınması gündeme gelmiş ve bununla birlikte kişiselleştirilmiş haber akışı kavramına karşılık gelen, haber akışının her bir haber okuru için farklı değişkenlere göre belirlenmesi yöntemi kullanılmaya başlanmıştır. ‘Filtre balonu’ olarak adlandırılan bu otomatik filtreleme, yalnızca haber siteleri tarafından kullanılmakla kalmamış, zaman içerisinde sosyal medya platformlarında da sıklıkla kullanılan bir yönteme dönüşmüştür. Filtre balonları, bireyin sosyal ağlar üzerinde takip ettiği ya da etmediği hesaplar, beğendiği ya da beğenmediği içerikler ve gerçekleştirdiği ya da gerçekleştirmeyi istediği eylemlerin yer aldığı filtrelemelerdir. Bu filtrelemeler kişinin kendisi tarafından meydana getirilebileceği gibi, sosyal medya platformları aracılığıyla otomatik olarak da oluşturulabilir” ifadelerini kullandı.

“Uzmanlar kullanıcıların farklı fikirlerden bu şekilde izole olmalarından oldukça endişe duymaktadır”

Kullanıcı deneyimini etkileyen filtrelemenin sosyal etkisine de dikkat çeken Şahin açıklamasını şöyle sürdürdü:

“Filtre balonlarının bir sonraki aşaması literatürde ‘yankı odası’ olarak ifade edilmektedir. Otomatik filtreleme nedeniyle, kullanıcılar belki de önyargılarını dahi aşmalarını sağlayabilecek farklı fikirlerle hiç karşılaşmamakta, yalnızca kendi seslerine yakın olanlara maruz kalarak, adeta bir yankı odasına hapsolmaktadır. Uzmanlar kendi filtre baloncukları içinde yaşayan kullanıcıların farklı fikirlerden bu şekilde izole olmalarından oldukça endişe duymaktadır.”

Kişiselleştirilmiş filtrelerin farkında olmayabilirsiniz

Kişiselleştirilmiş filtrelerin sosyal medya platformunun algoritması aracılığıyla oluşturulabildiğinin ve böylece kullanıcıların kontrolünün dışında bir akışın sunulabildiğinin altını çizen Doç. Dr. Şahin, “Sosyal medya platformları tarafından kendileri adına gerçekleştirilen otomatik kişiselleştirilmiş filtrelemenin farkında olmayan bireyler neler kaçırdığını veya diğer insanların kendi gördüğünden çok daha farklı şeyler gördüğünü bilmiyor olabilir. Bu durum, maalesef ki arama motorlarının kişiselleştirme özelliklerinin şeffaf olmamasından kaynaklanmaktadır. İnternette ve özellikle sosyal medyada vakit geçirirken sıklıkla ‘bu haberi okuyanlar bu haberle de ilgilendi, bu ürünü alanlar bu ürünleri de aldı, bu filmi izleyenlere yönelik benzer film önerileri’ şeklinde rastladığımız bu ifadeler aslında filtre balonlarının açık bir örneğidir. Uzmanlara göre ilgili siteler oluşturdukları tavsiye algoritmaları ile bizlere ilgi alanımıza uygun içerik sunarak bizleri, benzer kişiler ve benzer fikirlerden oluşan bir balonun içine hapsetmektedir. Asıl amaç kullanıcıları mümkün olduğunca fazla süre boyunca sayfada tutarak reklam gelirlerinin artırılmasıdır ve bunun dışında kalan her şey ‘oyalama’ olarak tanımlanmaktadır. Türkiye’de ve tüm dünyada en çok kullanılan sosyal medya platformları arasında gösterilen Facebook, Twitter, Instagram ve YouTube’da çeşitli biçimlerde konumlandırılmış filtre balonlarına sık sık rastlamak olasıdır” şeklinde konuştu.

“Bireylerin yüzde 80’i tüm bilgi kaynaklarının yalnızca üçte birini kullanıyor”

Konuyla ilgili yapılan araştırmalara da değinen , Şahin, Uzman İrem Ebru Yıldırım Şen öncülüğünde bir çalışma gerçekleştirdiklerini dile getirerek “2011’de ilk kez tanıtılmasından bu yana filtre balonu üzerine çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Filtre balonun farklı yönlerinin tartışıldığı bu çalışmaların bulunan farklı sonuçları arasında, çevrimiçi filtre balonları ile siyasi seçimlerin sonuçları arasında bağlantılar olduğu ortaya konulmuştur. Örneğin 2016 yılında Amerika’da yapılan bir araştırma sonucuna göre bireyler, ideolojik olarak benzer yayınları okuyor ve bir görüşün yalnızca belli bir yönüne maruz kalıyorlar. Haberleri takip eden kişilerin, haber konuları üzerine tartışırken başvurmayı tercih ettikleri kaynaklar ise sınırlı sayıda. Söz konusu bu izleyicilerin tercih ettiği kaynakların yüzde 80’i toplam bilgi kaynaklarının sadece üçte birini oluşturuyor. Sosyal medya içeriklerinin oluşumu hakkındaki bir diğer araştırma ise ortaokul öğrencilerinin sosyal medyayı hangi faktörlerin etkilediğini anlamadıklarını; üniversite öğrencilerinin ise haber kaynaklarının kullanıcıyı izleyip izlemediğinin büyük ölçüde farkında olmadığını ortaya koymuştur. Yapılan araştırmaların ortak bulgularına göre, çok az kullanıcı algoritmik filtrelerin nasıl işlediğinin ve hangi koşullarda kendilerine seçim hakkı tanındığının farkındadır” dedi.

Yorumlar (0)
banner331
6
açık
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 07 Mart 2021
İmsak 05:58
Güneş 07:22
Öğle 13:20
İkindi 16:33
Akşam 19:08
Yatsı 20:27
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 27 57
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 28 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 26 33
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 27 29
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 27 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Menemenspor 25 27
14. Adanaspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. Leicester City 28 53
3. M. United 27 51
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. West Ham 26 45
7. Liverpool 28 43
8. Tottenham 26 42
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 26 37
8. Celta de Vigo 26 33
9. Granada 25 33
10. Levante 25 32
11. Athletic Bilbao 24 30
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 25 22
20. Huesca 26 20
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@