12.03.2021, 20:11

Farabi'nin Buhara'sı Buhara'nın Farabi'si Dünyayı Aydınlatmaya Devam Ediyor

Farabi güncelliğini hiç yitirmeyen eserleriyle, bin yıl öncesinde yaşamış olmasına rağmen, düşünce tarihi içinde kendisine vazgeçilmez bir yer açar. Hint’ten Babil’e, Babil’den Mısır’a, Mısır’dan Yunan’a, Yunan’dan Roma’ya, Roma’dan İslam’a, İslam’dan Avrupa’ya,Avrupa'dan Amerika'ya,Amerika'dan Çin'e elden ele dolaşan, düşüncenin yere hiç düşmeyen meşalesi, iklimden iklime geçiyor. Meşale geçtiği ülkelere dönüştürücü güç kazandıra kazandıra, tarih içindeki gizemli yolculuğuna devam ediyor.

*

Dünya düşünce tarihinde usta yorumcu ve büyük geliştirici, Farabi’nin adı Aristo’dan önce gelir. Aristo’yu eleştirel gözle elden geçiren, düşüncelerini enine boyuna tartışan Farabi, Aristo’nun en büyük yorumcusu ve en büyük geliştiricisi olarak bilinir, adı Aristo’yla birlikte anılır. Onun İslam düşüncesi içindeki, yerini ortaya koyarken, Batı dünyasına ilk ışık tutan, Türk düşünür olduğu hep vurgulanır. Bu yüzden Batılılar için, Aristo’dan önce Farabi gelir. Çünkü Batılılar medeniyetlerinin temellerinden biri olan Yunan düşüncesini, Farabi gibi düşünürler aracılığıyla tanırlar.

*

Farabi Buhara’da 870 yılında doğar ve 950 yılında Şam’da ölür. Felsefeye çok ilgi gösterir. Bağdat’ta fıkıh öğrenir. İslam dünyasında müziğin, kuramsal temellerine ilişkin ilk çalışmaları yapar. Hayatın içinde olan Farabi, çok yönlü bir düşünür olarak tanınır. Önemli kitaplarını Halep’te yazar. Dünyayı “büyük insan”, insanı “küçük dünya” olarak nitelendirir, görüşleriyle İbn Arabi’yi etkiler. Buhara’nın neresine bakılırsa bakılsın ya bir medreseyle ya bir camiyle karşı karşıya gelinir. Biruni’yi, İbn Sina’yı ve Farabi’yi, Buhara medreselerinde ders verirken görür gibi olunur.

*

Eski Buhara’nın merkezinde Samanoğulları devletinin kurucusu, İsmail Han’ın türbesi yer alır. Çöl fırtınalarıyla türbe kumlar altında kalarak, Moğol saldırılarında yıkılmaktan kurtulur. Derin bir sanat eseri olan yalın yapı, türbe mimarisinin ilk örneklerinden birini oluşturur. Yüz metrekare bir alan üzerine tuğladan yapılır. Değişik sıcaklıklarda pişirilen, tuğlaların yapımında deve sütü ve yumurta akı kullanılır. Türbe on sekiz ayrı renkte ve desende bir tuğla şiirine benzer. Türbedeki gizemli şiirsel tuğlalar ziyaret edenleri şiire, şiir duaya götürür.

*

Sekizinci yüzyıla kadar Buhara’da Budizm, Zerdüştlük ve Hristiyanlık benimsenen inançların arasında yer alır. Müslümanların gelişiyle Buhara’nın yüzü baştan sona bütünüyle değişir. İslamın bütün insanlığı kuşatan aydınlığında, kutsal olarak bilinen inançlar inanırlıklarını yitirirler. Müslümanlardan önce Buhara’ya, Dara ve İskender gelir. Ancak Buhara Müslümanlara kucak açar. Buhara Samanoğulları, Karahanlılar ve Timurlular dönemlerinde, çatışmalardan uzak kalarak barış içinde birlikte yaşanan eğitim ve öğretim şehiri olma ayrıcalığı kazanır.

*

Geçmişte yapılan hatalardan daha çok alınacak derslere önem veren Buharalıların, kapıları ve sofraları büyük bir içtenlikle, Buhara’yı sevenlere her zaman sonuna kadar açılır. Buharalılar geçmişin sıkıntılı yıllarından önce, geleceğin güzel yıllarını konuşurlar. Buhara Türk Cumhuriyetlerinin Birleşmiş Milletlerine benzer. Buhara’nın ana caddelerinde dolaşanlar başta Özbekler, Tatarlar, Türkmenler, Uygurlar, Kazaklar, Azeriler, Kırgızlar, Başkurtlar, Kabartaylar, Çerkezler ve Çeçenler olmak üzere, sürekli ziyaret edilen bereketli topraklar olarak, dünyanın her yanından gelmiş ziyaretçilerle karşılaşırlar.

Yorumlar (0)
banner331
11
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 19 Nisan 2021
İmsak 04:39
Güneş 06:12
Öğle 13:08
İkindi 16:53
Akşam 19:54
Yatsı 21:21
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 33 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 30 58
4. İstanbulspor 31 57
5. Altay 30 54
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Tuzlaspor 31 47
9. Ümraniye 30 44
10. Bursaspor 30 43
11. Bandırmaspor 30 39
12. Boluspor 30 35
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 30 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 30 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@