24.04.2021, 22:41

Hurma Tüketimi ve Glisemik İndeks Değeri

Hurma ramazan ayında iftarda en çok tüketilen önemli bir karbonhidrat kaynağı meyvedir. Latincede Phoenix dactylifera L. olarak geçen hurma, insanoğlunun tarımını yaptığı bilinen en eski tarım ürünlerinden biridir. Hurma 6000 yıldır gıda olarak tüketilmekte olup yöre insanı için ekonomik ve sosyal açıdan çok büyük önem taşımaktadır. Yaşam ağacı olarak da adlandırılan hurmanın tarımı 800.000 hektarlık bir alanda yapılmakta olup dünya üzerinde 2000’in üzerinde farklı çeşidi olduğu bilinmektedir. Orta Doğu ülkelerinde ve Kuzey Afrika’da yetişen bir meyvedir.

Hurma meyvesi ;meyve eti ve nem içeriğine göre sınıflandırılmaktadır. Hurmalar yumuşak (>%30 nem), yarı-kuru (%20–30 nem) ve kuru (<%20 nem) olarak adlandırılmaktadır.

Hurma ağacı yılda bir kez meyve verir, meyvenin tam olgunlaşması beş aşamada gerçekleşmektedir. Olgunlaşma dönemi uzundur ve yaklaşık olarak yedi ay sürmektedir. Oluşum ve olgunlaşma sırasında meyve, fizyolojik ve kimyasal bir veya daha fazla karakteristikle ayrılan farklı aşamalardan geçer. Polenleşmeden olgunlaşmaya geçiş “Tamr” süreci olarak adlandırılır; yaklaşık süresi 200 gündür. Hurma “Tamr” sürecinde, temel olarak kimri, khalal, rutab ve tamr olarak adlandırılan 4 aşamada gelişimini tamamlamaktadır.  Hurmalar diğer meyvelerden botanik olarak olgunluk ve en az 3 farklı ticari olgunlaşma seviyesine tatlı khalal, rutab ve tamr sahip olmaları ile ayrılırlar.

 Hurma meyvesi yüksek düzeyde karbonhidrat içermektedir (toplam şeker %44–88) bunun yanında yağ (%0.2–0.5),  protein (%2.3–5.6), vitaminler ve yüksek oranda diyet lifi (%6.4–11.5) içermektedir. Meyve etinde %0.2–0.5 yağ, meyve çekirdeğinde ise %7.7–9.7 yağ bulunmaktadır. Meyve çekirdeği; meyve ağırlığının %5.6–14.2 arasında değişmektedir. Hurma bileşiminde Çeşitli miktarlarda A, B1, B2, B3, B5, B6, B9, C, E, K vitaminleri ve farklı düzeyde potasyum, fosfor, kalsiyum, magnezyum, demir gibi mineralleri içermektedir.

Hurmadan 100 gram tüketildiğinde 285 kcal  diğer bir ifade ile 1191 Kj enerji sağlanmaktadır. İftarda hurmanın istenmesi hem tatlı ihtiyacı ve hemen enerji gereksinimini karşılamasıdır.

Hurmanın bileşiminde bulunan lif bağırsakları çalıştırır, kabızlığı önler.İçerdiği demir nedeniyle kansızlığı önler,potasyum ise sinir sistemine ve beyne olumlu etki yapar.Vucudu toksinlerin arıtacak bileşenleri içerir, kötü kolesterol ve trigliseriti düşürmektedir.

Hurma vücut direncini artıran fenolik bileşikler açısından da çok zengindir. Hurmada fenolik bileşik miktarı/mg/100g) olarak; p-hidroksibenzoik asit 2.18 - 14.14 ,Gallik asit 5.09 -9.99, Gallik asit izomeri 0.86- 3.07, Kumarik asit 18.05- 21.94 , Kateşin 3.47- 9.59 ,  Klorojenik asit 2.09- 5.62, Kafeik asit 2.61- 5.86 ve Epikateşin 216.93- 332.69 dur.

Hurma meyvesinde beslenme için önemli yağ asitleri de bulunmaktadır.Hurma yağ asidi dağılımı (mg/100g) olarak şu şekildedir. Linoleik asit 7.16 ± 1.75, miristik asit 2.41 ± 0.09, palmitik asit 23.76 ± 1.06, stearik asit 2.67 ± 0.41 oleik asit 38.95 ± 2.64  velinolenik asit 0.74 ± 0.29  dur.

Şeker hastaları hurma tüketebilir mi?

Bu çok sorulan bir sorudur. Karbonhidratlı gıdalarda, son 30 yıldır glisemik indeks (kan şekerini yükseltme hızı) kavramı önem kazanmıştır. Hurma karbonhidrattan zengin bir besin olmasına rağmen, glisemik indeks değeri 39'dur. (55'in altı düşük kabul edilmektedir.) Bu nedenle şeker hastaları rahatlıkla günde    4-5 adet hurma tüketebilirler. Hurmanın yanı sıra bir miktar cevizle veya sütle birlikte tüketimi kan şekerinin daha kontrollü olmasını sağlayacaktır.

Hurmada Glisemik indeks değeri 39 dur.

Glisemik indeks:Hurma gibi karbonhidratlı bir gıdanın tüketimden belli süre sonra  kan şekerini yükseltme düzeyini tanımlamaktadır.Gıdalarınglisemik indeksi kan şekerinin yavaş veya hızlı yükselmesini etkilemektedir.

Glisemik indeks 50 gram karbonhidrat içeren test gıdanın 2 saat içerisinde oluşturduğu kan glukozu artış alanının, aynı miktarda karbonhidrat içeren referans gıdanın oluşturduğu kan artış alanına kıyaslanmasıdır. Glisemik indeksi; nişasta yapısındaki farklılıklar, diyet posası, besin öğesi olmayan maddeler, nişasta-protein ilişkisi, yiyeceğin emilim ve sindirimi, yiyeceğin yapısı ve gıdalara uygulanan işlemler, yavaş yemek yeme etkilemektedir.

Glisemik yük ise belirli miktardaki bir gıdanın  oluşturduğu insülin ihtiyacı ve glisemik yanıt seviyesini ifade eder. Genel olarak posa içeriği yüksek olan gıdalarınglisemik indeksi (Gİ) ve glisemik yükü (GY) düşüktür. Bir gıdanınglisemik indeksi yüksek olsa bile tüketilen miktarı az olduğunda GY’si düşük olabilir. Bu çok önemlidir. Örneğin; 50 g karbonhidrat içeren 8 adet havucun Gİ’si yüksek olmasına rağmen, 7 g karbonhidrat içeren 1 adet havuç tüketilince oluşan GY düşüktür. Dondurmanın Gİ’si düşük olmasına rağmen, fazla tüketildiğinde GY’ü artar. Glisemik yükün hesaplanmasında glikoz referans olarak alındığında; bulunan Gİ değeri, sindirilebilen karbonhidrat(KH )miktarı ile çarpılarak 100’e bölünür. GY<10 ise, o gıdanın GY’si düşük, GY>20 ise gıdanın GY’si yüksektir.

GY=Gİ x Sindirilebilen karbonhidrat(KH)/100.

olarak hesaplanır.

Gİ VE GY’nin her ikisi de diyetin neden olduğu glisemik yanıtı değerlendirmek için kullanılabilir. Diyetin Gİ, GY ve adiponektin arasındaki ilişkiler, glikoz seviyelerine bağlı gibi görünmektedir. Yüksek Gİ’li öğünlerin düzenli tüketimi ile 24 saatlik kan glikozu ve insülin seviyelerinin yükseldiği saptanmıştır. Benzer şekilde, diyetin GY’sinin yükselmesi de hiperglisemi ve hiperinsülinemiye neden olabilir.

Kısaca özellikle şeker hastaları limitli olarak hurma tüketebilirler. Ancak miktarı günde 4-5 adeti geçmemelidir.

Prof.Dr.Nevzat ARTIK

Ankara Üniversitesi Gıda Güvenliği Enstitüsü-ANKARA

Yorumlar (0)
banner331
15
açık
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 10 Mayıs 2021
İmsak 04:01
Güneş 05:45
Öğle 13:06
İkindi 16:59
Akşam 20:17
Yatsı 21:53
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Newcastle 35 39
15. Brighton 35 37
16. Southampton 34 37
17. Burnley 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Villarreal 35 52
7. Real Betis 34 51
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 34 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@