18.07.2021, 23:35

Kırım Harbine Dair Mehmed Ali Paşa Destanı

Elimdeki bir cönkte “Destan-ı Mehmed Ali Paşa” ile karşılaşınca ilgilendim. Çünkü halen güncel bir sorun olan ve Rusya Federasyonunun gayrimeşru bir şekilde işgal ettiği Kırım, yüzyıllardır Rusyanın baskısı altında ezilmektedir. Nüfusunun ekseriyeti, Türkiye başta olmak üzere başka ülkelere göçürülmüştür. 1774’te Küçük Kaynarca Anlaşması sonrası başlayan göç felaketi 1783 ilhakıyla patlamış, peşinden devam etmiş, halen de etmektedir. Nihayet 1944 yılında tekrar toplu bir kırıma tabi tutulan Kırım Tatarlarının soyu Rusyaca kurutulmak istenmektedir.

Destan, padişah Abdülmecid devrinde çıkan 1856 Kırım Harbi münasebetiyle söylenmiş olmalıdır. Bu savaşta Avrupa devletleri, Rusların doymak bilmez iştihasını görünce Osmanlı Devletiyle müttefik olmuşlardır. Harp sırasında, Adile Sultanla evli Hemşinli renkli bir devlet adamı olan Mehmed Ali Paşa kaptanıderyâ idi. Destanda, onun ağzından Moskof kıralı haddini bilmeye çağrılmaktadır.

Edebî değil kültürel değeri olan destanda, halkın hisleri yansıtılmış, ilhak edilen Kırımın ve Hocabeyin (Odesa) fethedilme arzusu seslendirilmiştir.

Hz. Ali’nin ve yetmiş bin Kur’an hâfizının Osmanlı ordusuyla olduğu belirtilerek dinî motife yer verilen destanda, Kırımın elden çıkması hep “hile”ye bağlanmıştır. Ayrıca “Eğriboz semtinde ordunu bozarım!” ve “Otuz iki senedir arzunda gezerim.” ifadeleri manidardır.

Adı meçhul ozan, “mansur” ile Asakir-i Mansureyi kastetmiş olabilir. Atlı asker manasına gelen “sivari” (süvari)” ve “sipahi” ile onun neyi kastettiği açık değildir. Mısır ve Bağdattan gelenler ve Arnağutlarla, küheylan atlı ve zırhlı askerlerle Osmanlı kuvvetleri bir milyonu hayli aşmaktadır. Dehşet salmak maksadıyla nitelenmiş adam yiyici, cana kıyıcı ve çıyan yiyicilerin bu sayıya dâhil olup olmadığı belli değildir. Ayrıca 192 gemi denizdedir. Tüm bu rakamlar abartılı olsa gerektir. Halbuki 30 Kasım 1853'te, Osmanlı donanmasının Batuma yardıma giderken Sinopta Rus donanmasınca batırıldığı bilinmektedir.

Bazı yazış hatalarıyla malul bulunan destana dair notlarımız bunlardır. Okuyanlar elbette onda başka şeyler de bulacaktır:

“DESTÂN-I MEHMED ALİ PAŞA

Vaktına hazır ol Moskof kıralı

İntikam almağa ahd [ü] emânım var

Ölürüm de ben de dönmem sözümden

Kırım'ın fethine arzumânım var!

Sancağ-ı Resûli aldım elime

Cevâhir kılıcı asdım belime

Arzum vardır Rumiline

Murâdım Hocabeg Moskof kıralı!

Asker-i şahâneyem didiler belî

Kılınc gamzesine [kabzasına] sundılar eli

Tanrı’nın aslanı Hazret-i Ali

Bizim ile beraberdir kâfir kıralı

Otuz iki senedir arzunda gezerim

Sene elli altıda hileni sezerim

Eğriboz semtinde ordunı bozarım

Bulasın haddini kâfir kıralı.

Yüz elli bin mansûr kılınç belinde

Yüz elli bin sivâri karğı elinde

Yüz altmış bin sipâhî halkın dilinde

Arzularlar seni Moskof kıralı.

Yüz seksen bin Arab Mısır elinde[n]

Söz anlamaz kimse bilmez dilinde[n]

İki yüz doksan bin Bağdâd çölünden

Bu sene sakın kendüyi kâfir kıralı.

Altı bin Arnağutdan ferman aldım

Yüz doksan iki sefîne deryâya saldım

Etdiğin hileleri cümlesin sezdim

Sen dahi seyreyle kâfir kıralı!

Kırk beş binden ziyade küheylan atlı

Elli binden ziyade temürli göğsi zırhlı

Karada askerim çokdur kollar kuvvetli

Keserim neslini Moskof kıralı!

Elli binden ziyade benî âdem yiyici

Elli bin de vardır tatlı cana kıyıcı

Elli bin de var[dır] yılan çıyan yiyici

(... ... ...) Moskof kıralı!

(... … …)

Meydân yerinde kılınç (... …)

Yeter sana bunca etdigim sabûr

İnşallah bu sene feth iderim kâfir!

Hâzır olsun deyü irsâl olundı fermân

Yetmiş bin ehl-i İslâm hâfız-ı Kur'ân

Kırım ülkesinde bunca tamâmlar hemân(?)

Hâzır bilesin kâfir kıralı!

Bunca kal'aları hile ilen aldın

Hazer idip şehândan utandın

Etdiğin hileleri yanına kalur mı sandın?

Alurım cümlesini Moskof kıralı!

Târîh elli altıda verildi ruhsat

İmdâd eyle Yaradan imdâd!”

***

Son söz: Kırım Harbi hâlen sürüyor!...

Yorumlar (0)
banner331
33
açık
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 05 Ağustos 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 0 0
2. Alanyaspor 0 0
3. Altay 0 0
4. Antalyaspor 0 0
5. Beşiktaş 0 0
6. Karagümrük 0 0
7. Fenerbahçe 0 0
8. Galatasaray 0 0
9. Gaziantep FK 0 0
10. Giresunspor 0 0
11. Göztepe 0 0
12. Hatayspor 0 0
13. Başakşehir 0 0
14. Kasımpaşa 0 0
15. Kayserispor 0 0
16. Konyaspor 0 0
17. Rizespor 0 0
18. Sivasspor 0 0
19. Trabzonspor 0 0
20. Malatyaspor 0 0
Takımlar O P
1. Adanaspor 0 0
2. Altınordu 0 0
3. Ankara Keçiörengücü 0 0
4. Ankaragücü 0 0
5. Erzurumspor 0 0
6. Balıkesirspor 0 0
7. Bandırmaspor 0 0
8. Boluspor 0 0
9. Bursaspor 0 0
10. Denizlispor 0 0
11. Eyüpspor 0 0
12. Gençlerbirliği 0 0
13. Kocaelispor 0 0
14. Manisa FK 0 0
15. Menemenspor 0 0
16. Samsunspor 0 0
17. Tuzlaspor 0 0
18. Ümraniye 0 0
19. İstanbulspor 0 0
Takımlar O P
1. Arsenal 0 0
2. Aston Villa 0 0
3. Brentford 0 0
4. Brighton 0 0
5. Burnley 0 0
6. Chelsea 0 0
7. Crystal Palace 0 0
8. Everton 0 0
9. Leeds United 0 0
10. Leicester City 0 0
11. Liverpool 0 0
12. Man City 0 0
13. M. United 0 0
14. Newcastle 0 0
15. Norwich City 0 0
16. Southampton 0 0
17. Tottenham 0 0
18. Watford 0 0
19. West Ham 0 0
20. Wolverhampton 0 0
Takımlar O P
1. Deportivo Alaves 0 0
2. Athletic Bilbao 0 0
3. Atletico Madrid 0 0
4. Barcelona 0 0
5. Cádiz 0 0
6. Celta de Vigo 0 0
7. Elche 0 0
8. Espanyol 0 0
9. Getafe 0 0
10. Granada 0 0
11. Levante 0 0
12. Mallorca 0 0
13. Osasuna 0 0
14. Rayo Vallecano 0 0
15. Real Betis 0 0
16. Real Madrid 0 0
17. Real Sociedad 0 0
18. Sevilla 0 0
19. Valencia 0 0
20. Villarreal 0 0
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@