Yüzyıllardır anadan kıza öğretilerek yaşatılan gelenek: Dölek Güveci

Gümüşhane’nin Dölek köyünde yüzlerce yıldır kadınların topraktan yaptığı ve yörede “Gudu” olarak adlandırılan coğrafi işaretli ürünü Dölek Güveci Ramazan ayının gelmesiyle birlikte yoğun ilgi görüyor.

KÜLTÜR SANAT 22.04.2021, 09:47
Yüzyıllardır anadan kıza öğretilerek yaşatılan gelenek: Dölek Güveci

Gümüşhane’nin Dölek köyünde yüzlerce yıldır kadınların topraktan yaptığı ve yörede “Gudu” olarak adlandırılan coğrafi işaretli ürünü Dölek Güveci Ramazan ayının gelmesiyle birlikte yoğun ilgi görüyor.

Geçtiğimiz günlerde Gümüşhane’de ilk kez bir köyün kendi imkanları ile ürettiği bir ürünü yine kendi imkanları ile coğrafi işaretli ürün olarak tescil ettirmesiyle birlikte Gümüşhane’nin 10. coğrafi işaretli ürünü Dölek Güveci oldu. Güvecin yapımı ise yüzyıllardır geleneksel yöntemlerle analardan kızlarına öğretilerek yaşatılıyor.

Köyün farklı noktalarından getirilen toprağın hiçbir makine kullanılmadan karıştırılıp, çamur haline dönüştürüldükten sonra kadınların elinde güveç, sütlaç kabı, testi, vazo ve sürahi gibi ürünlere dönüştürülürken, toprak kaplar Türkiye’nin dört bir yanına gönderiliyor.

Kent merkezine 32 kilometre mesafede bulunan ve geçmişte hemen hemen tüm köy sakinlerinin geçimini sağladığı dölek güveci yapımı bugünlerde 20 haneye kadar düştü. Sağlıklı olması ve içerisinde pişirilen yemeğe ayrı bir lezzet katması nedeniyle yoğun ilgi gören Dölek Güvecini köydeki 5-6 farklı noktadan toplanan toprakları evlere taşıyarak başladıkları zorlu süreci anlatan kadınlardan Şamizer Çolak, kendini bildi bileli annesinden öğrendiği şekilde bu kapları yaptığını söyledi.

“Eskiden bunları satar evimize buğday, un, bulgur alırdık”

Eskiden tüm Dölek köylülerinin geçimini bu güveçlerle sağladığını kaydeden Çolak, “Yapılan bu kapları götürür satar buğday, un, mısır, yarma, bulgur alır gelirlerdi. Kış mevsiminde bile yapıp soba yakıp kurutup götürür satarlardı. Şimdi Nisan-Mayıs ve Eylül-Ekim aylarında yapılıyor ve buraya gelip alıp gidiyorlar” dedi.

“Bu kaplarda yemek daha lezzetli olur, daha sağlıklı olur”

Dölek Güveçlerinin yapıldığı çamurun köydeki 5-6 farklı noktadan toplanan topraklardan yapıldığını ifade eden Çolak, “Eskiden bazı yerlerde araç yolu olmadığı için sırtımızda getirirdik toprağı hayvanlar bile gidemezdi o yollardan. Bahar aylarında toprak nemli olduğu için alıp depoluyoruz. Ben annemden, o da annesinden öğrendi. Atalarımızdan gelen bir gelenek bu bize. Bu kaplarda yemek daha lezzetli olur, daha sağlıklı olur. Özellikle ramazan ayında insanlar çok fazla kullanıyor bunu” diye konuştu.

Dölek Güvecinin yapılışını da anlatan Çolak, “Toprağı getirdikten sonra suyla karıştırıp ayaklarla çiğniyoruz. Çamur haline geldikten sonra taşlarını ayıklayıp şekil veriyoruz. Kuruduktan sonra kulpları takılacak ve gogoç adını verdiğimiz taşla cilalayacağız. Tandırda pişirdikten sonra içerisinde sütle zirliyoruz” şeklinde konuştu.

Güveç yapan kadınlardan Ayşe Arı da güveç yapmayı köye gelin geldikten sonra öğrendiğini belirterek, “Sonradan öğrendim. 2-3 yıldır sürekli yapıyorum. Toprağını 5-6 yerden daha iyi olsun diye alıyoruz. Bunda pişen yemek çok lezzetli olur. Gelirimiz yok, bunu satıp ekmeğimizi alıyoruz” ifadelerini kullandı.

“Gümüşhane’nin 10.coğrafi işaretli ürünü Dölek Güveci oldu”

Köy muhtarı İlhan Çolak ise tarihten beri köyün geçim kaynağının güveç yapımı olduğunu belirterek, “Yıllardır tescil etmek için uğraşıyorduk. Geçtiğimiz günlerde tescil işlemleri tamamlanarak Gümüşhane Dölek Güveci adı altında coğrafi işaret belgesini de aldık. İstanbul, Gebze, Almanya derneklerimizle el ele vererek bu işi başardık. Emeği geçen herkese çok teşekkür ediyoruz” dedi.

“Dölek köyü ben kendimi bildim bileli bununla geçimini sağlıyor”

Bu işin devam etmesi için gençlerin teşvik alarak bu işi yapması gerektiğinin altını çizen Muhtar Çolak, “Teşvik almayınca bu işler olmuyor. Makineden ziyade elde yapılan Dölek Güveci daha kaliteli oluyor. Eskiden her evde güveç yapılırdı ama şuanda en az 20 evde güveç yapılıyor. Dölek köyü ben kendimi bildim bileli bununla geçimini sağlıyor. Ben bile gençliğimde Hakkari’ye, Van’a, Yüksekova’ya, Erzincan’a, Trabzon’a, Giresun’a kadar gidip güveç sattım. Bu güveci bilenler zaten ısrarla alıyor. Tarihten bugüne güveç yapımı köyümüzde devam eder. Trabzon’a göç eden insanlarımız bile orada yapıp sattılar. Yılın her döneminde satılır ama en fazla satış Ramazan ayında yapılır. Fiyatı güvecin büyüklüğüne göre değişiyor” diye konuştu.
Yorumlar (0)
banner331
16
orta şiddetli yağmur
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 08 Mayıs 2021
İmsak 04:04
Güneş 05:47
Öğle 13:06
İkindi 16:59
Akşam 20:15
Yatsı 21:50
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 37 81
2. Fenerbahçe 37 76
3. Galatasaray 37 75
4. Trabzonspor 37 64
5. Sivasspor 37 58
6. Alanyaspor 38 57
7. Hatayspor 37 57
8. Gaziantep FK 37 54
9. Göztepe 37 51
10. Karagümrük 37 51
11. Konyaspor 37 45
12. Rizespor 37 45
13. Antalyaspor 38 43
14. Başakşehir 37 43
15. Malatyaspor 37 41
16. Kasımpaşa 37 40
17. Kayserispor 37 39
18. Ankaragücü 37 38
19. Erzurumspor 38 37
20. Gençlerbirliği 37 35
21. Denizlispor 37 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 34 80
2. M. United 33 67
3. Leicester City 35 63
4. Chelsea 34 61
5. West Ham 34 58
6. Tottenham 35 56
7. Liverpool 33 54
8. Everton 33 52
9. Leeds United 35 50
10. Arsenal 34 49
11. Aston Villa 33 48
12. Wolverhampton 34 42
13. Newcastle 35 39
14. Crystal Palace 33 38
15. Brighton 34 37
16. Southampton 33 37
17. Burnley 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 34 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 34 76
2. Real Madrid 34 74
3. Barcelona 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 35 56
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Granada 34 45
9. Athletic Bilbao 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Osasuna 34 40
12. Cádiz 34 40
13. Levante 34 38
14. Valencia 34 36
15. Getafe 34 34
16. Deportivo Alaves 34 31
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 34 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 34 26
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@