22.11.2021, 21:16

Osmanlı Arşivleri: Türkiye’nin Başarı Hikayelerinden Biri

Türkiye’de tarihçilerin ana buluşma yeri olan Osmanlı Arşivi, Türkiye’nin en büyük başarı hikayelerinden biridir. Geçmişi Hazine-i Evrak’a kadar geri giden Osmanlı arşivleri 1980’lerden sonra hızla modernleştirilmiş ve kaliteli uzmanlar alınarak milyonlarca Osmanlı belgesi okunup katalog edilmiş, çok sayıda yerli yabancı Osmanlı tarihçisinin kullanımına sunulmuştur.

Osmanlı Arşivini ilk ziyaret ettiğimde arşiv Sultanahmet’te bulunuyordu. Sultanahmet tramvay durağının hemen yanında, Türkiye’nin en tarihi bölgesinde arşive gitmenin verdiği keyif başkaydı. Topkapı Sarayı, Ayasofya, Türk ve İslam Eserleri Müzesi (İbrahim Paşa Sarayı), Sultan II. Mahmud Türbesi ve Türk Ocağı, Firuz Ağa Camii, Alman Çeşmesi, Konstantin Porphyrogennetos’un yaptırdığı Örme Dikili Taş, Yılanlı Sütün, Mısır Dikili Taşı, Milenyum taşı, Sultan Ahmed Camii ve daha nice eserlerin bulunduğu bir bölge. Hatta Bizans Sarayının kalıntılarının bile bulunduğu bir alan. Arşivde çalışırken öğle yemekleri için Karadeniz Pidecisi, akşam arşivden çıkınca oturup sohbet etmek için Çiğdem Pastanesi gibi nice güzel seçenekler ve anılarla dolu arşivin Sultanahmet’te bulunduğu yıllar.

Arşiv önce Valilikteki eski Hazine-i Evrak binasına taşındı. Arşive valiliğin Gülhane Parkı tarafındaki Babıaliden giriliyordu. Arşivin buradaki konumu da ulaşım bakımından rahat sayılırdı. Tramvay’ın Gülhane durağında inip arşive gitmek mümkündü. Öğlen yemekleri için arşe giden yokuşta bulunan ve aramızda “pasaklı” diye adlandırdığımız kebapçıya gidiyorduk. Ayrıca çalışmaya mola verip Gülhane Parkında bir gezinti yapmak da dinlendirici olabiliyordu.

Arşivin Valilikte kalışı da uzun sürmedi. Kağıthane’de yapılan büyük bir kompleks Osmanlı Arşivlerinin yeni adresi oldu. Tarihi merkezden epey uzaklaşmış ve Haliç’in en uzak noktalarından Sadabat Parkının yakınına taşınmıştı arşiv. Artık devasa ve çok daha modern bir arşiv binası vardı. Bina olarak bakıldığında arşivin eski mekânlarına göre burası çok daha konforlu. Fakat ulaşımı artık eskisi gibi kolay değil ve ancak şehrin belli noktalarından otobüse binerek arşive ulaşılabiliyor.Ama özel araçla giderseniz otoparkta yer bulma problemi yaşamıyorsunuz. Arşivin etrafında öğle aralarında ve arşiv çıkışı oturup zaman geçirilebilecek veya gezilebilecek imkânlar mevcut değil.

Arşivin taşınmasından kısa bir süre sonra binanın konumunun deniz seviyesine yakın olması vb. nedenlerle arşiv defter ve belgelerinin nemlenip çürümeye başladığı söylentileri yayıldı. Buna karşılık arşiv yönetimi bu nemin kurutulması için gerekli önlemleri aldığını söylüyordu. Zamanla arşivdeki dijitalleştirme çalışmaları arttı ve artık doğrudan defterleri, belgeleri elimize alıp incelemek yerine bunların fotoğraflarını bilgisayarların ekranlarından okumaya başladık.

Her yeniliğin getirdiği avantajlar olduğu gibi dezavantajlar da olur. Osmanlı Arşivlerinin geçirdiği bu gelişmenin de birçok olumlu sonucu olduğu gibi bazı olumsuz sonuçları da olmuştur. Örneğin bir tarihçi olarak Sultanahmet’te Osmanlı Arşivinde araştırma yapmanın keyfi Kağıthane’de yok. Ama modernleşme ve artan konforun da getirdiği avantajları da inkâr edemeyiz.

Osmanlı Arşivlerinin asıl başarı hikâyesi burada özetlediğim gelişmeler değil. Arşivde uzman olarak çalışan insanlar. 1980’lerden itibaren nitelikli tarih, edebiyat, ilahiyat mezunları arasından Osmanlı Arşivlerine uzmanlar alındı ve benim sınıf arkadaşlarımdan bazıları da bu şekilde arşiv uzmanı olarak çalışmaya başladılar. Osmanlı Arşivlerindeki uzmanlar kendilerini arşivcilik ve Osmanlı el yazısı okuma konusunda müthiş bir şekilde geliştirdiler.

Bizim gibi arşive ihtiyaç duydukça giden tarihçilerin her belgeyi veya her kelimeyi okuması mümkün olmamaktadır. Çünkü Osmanlı arşivinde farklı yazı stilleriyle yazılmış belge, kayıt çeşitleri bulunmaktadır. Osmanlı Arşivindeki uzmanlar bizlerin de doğal ve gönüllü danışmanları oldular. Araştırmacıların çalıştığı salonda gören yapan Fuat Bey’den yardım istemeyen ziyaretçi yoktur desek abartılı olmaz. Fuat Bey’in de kendisinden yardım isteyen hiç kimseyi geri çevirdiğini duymadım. Arşivde belgeleri tam okuyabilmek, yanlış okumaları düzeltmek, okuduğum metinlerin doğruluğundan emin olmak için uzmanların çoğundan yardım istedim ve büyük bir alçak gönüllülükle bana yardımcı oldular. Ahmet Bey, Numan Bey, Murat Bey, Ali Bey, Ali Osman Bey, Mustafa Bey ve daha nice uzmanlardan yardım aldım. Yalnızca ben değil, yerli yabancı birçok uzman Osmanlı Arşivi uzmanlarının engin tecrübesinden istifade ettiler.

Arşivin asıl başarı hikâyesi 1980’lerden günümüze kadar bu arşivlerde görev yapmış olan bu uzmanlardır. Artık yavaş yavaş emekli olup aktif çalışma hayatını sonlandıran bu değerli arşiv uzmanlarına Kültür Bakanlığının, tarih kurum ve kuruluşlarının şükran ödülleri vermesi güzel olurdu. Ülkemizde güzel işler yapan, ülkenin değerlerine değer katan insanların ödüllendirilmesi, onurlandırılması gerekir. Şapla şekeri ayırt etmek lazım.

Ben, bir tarihçi olarak kendi adıma Osmanlı Arşivi uzmanlarına minnettarım ve ödüllerin en güzeline layık olduklarını düşünüyorum.

Osmanlı Arşivinin Yeni Binası (Kağıthane)

Yorumlar (1)
Mustafa KÜÇÜK 6 gün önce
Kaleminize sağlık değerli hocam.
Allah razı olsun.
Siz de bizim için önemli ve değerlisiniz.
banner331
12
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 08 Aralık 2021
İmsak 06:38
Güneş 08:09
Öğle 13:01
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Konyaspor 15 27
3. Fenerbahçe 15 27
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 15 18
17. Göztepe 15 14
18. Öznur Kablo Yeni Malatya 15 14
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Ankaragücü 15 30
2. Erzurumspor 13 28
3. Ümraniye 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Menemenspor 14 18
14. Bursaspor 14 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 14 14
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 14 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 15 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Everton 15 18
13. Brentford 15 17
14. Crystal Palace 15 16
15. Leeds United 15 16
16. Southampton 15 16
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Athletic Bilbao 16 21
10. Osasuna 16 21
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 16 11
20. Levante 16 8
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@