03.04.2021, 16:39

Osmanlı Devletinde Kadın Hakları

 Kamuoyunda uzun bir süredir “İstanbul Sözleşmesi” ve kadına şiddet konuları tartışılmaktadır. Bu tartışmalar devam ederken, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığınca “Belgelerle Osmanlı’da Kadın” isimli bir e- sergi açılmıştır.

Bu sergide; 1573-1917 tarihleri arasındaki 20 adet belge ile Osmanlı’da kadının sosyal hayattaki yeri, kadınlara sağlanan haklar, kadınların evliliğe zorlanmaması, evlilik hayatında haklarının korunması, şiddetin önlenmesi, doğum ve ölüm yardımları anlatılmak istenmiştir. (devletarsivleri gov.tr) adresinden sergide yer alan belgelerin tamamı incelenebilir. 

Bu e-Sergide önemli gören belge örneklerinden seçme yapılmıştır. Sergi kapsamındaki konu başlıklarına ait daha yüzlerce belge katalog sisteminde mevcuttur. Ayrıca Devlet Arşivleri başkanlığının Belge Tarama Sisteminden (BETSİS) aynı konudaki diğer belge örneklerine de erişim sağlanabilir.

Belgelerden, kadına karşı şiddetin önlenmesi amacıyla Osmanlı Devletinin de bazı tedbirler aldığı görülmektedir. 1856 yılına ait bir belgede kadına şiddet uygulayan ve buna azmettiren kişiler hakkında inceleme yapılması istenmektedir. Sadaret makamından İzmit Kaymakamlığı’na gönderilmiş olan bu belgenin özet olarak içeriği şu şekildedir:

“İzmit’in Saraylı Köyü’nde, Hatice isimli kadını döven Dertli Mehmet ile kendisini azmettiren Ata Bey adlı şahısların, yasal soruşturma neticesinde suçlarının sabit görülmesi durumunda cezalandırılmaları” emredilmektedir.  Yine kadına şiddeti konu alan, 1856 yılına ait bir başka belgede; alkolik olan kocasının şiddetinden kurtarılması için yardım isteyen İzmitli Şerife Hanım’ın başvurusuyla ilgilidir.

Şerife Hanımın başvurusuyla ilgili olan belgenin özet olarak içerişi şu şekildedir:

 Alkolik olan kocasının şiddetine maruz kaldığından dolayı, yaşlı dedesinin yanına sığınmak zorunda kaldığını, olayın incelenmesi ve mehir karşılığı olarak, kocasından kalan eşya, inci ve altın bileziklerin kendisine verilmesini” istemektedir.

Bu ve buna benzer pek çok örneğin yer aldığı belgelerden Osmanlı Devletinin her zaman kadın hakları konusunda hassas davrandığını kadını koruyan uygulamalara değer verdiğini söyleyebiliriz. Özellikle evlilik ve servet edinme konularında kadını koruyan özel hükümlerin yer aldığını söyleyebiliriz.

Osmanlı Devleti’nde kadının eş seçiminde gözetilen hükümlerde “korumacılık” çok açık bir şekilde görülebilir. Buluğa ermiş kadın, di­lediği kimseyle evlenebilir. Velisi onu zorla evlendiremez. Ancak ka­dının hayatını alıştığı gibi sürdü­rebilmesi için dengiyle evlenmesi­ni ister. Kadın dindarlık, zenginlik, meslek, soy gibi cihetlerden kendi­sinden aşağı biriyle evlenmişse ve­lisi bu evliliğe itiraz edebilir. İşte bütün bunlardan öncelikli amacın da kadının korunması olduğu söylenebilir.

Yine, Osmanlı Devletindeki vakıfların kurucularına baktığımızda, kurucularının yüzde 36’sının kadın olduğunu görürüz. Bu durum bize Osmanlı Devletinde kadınların rahatlıkla servet edinebildiklerini ve servetlerini serbestçe tasarruf edebildiklerini gösterir.

Hâlbuki Roma İmparatoru Iustinianus’un hazırladığı kanunlarda kadının statüsü akıl hastalarıyla bir tutulmuştu. İngiltere’de ise yakın zamana kadar evlenen kadının mal varlığı kocasına geçerdi. Kadın, ancak kocasının izniyle dava açabilirdi. İngiltere’de kadına mülkiyet hakkı ve akid serbestliği 1870’ten sonra verildi. Evli kadın ancak 1935’de kocasıyla eşit statüye gelebildi.

Sonuç olarak; Kadına şiddet ve kadın haklarının yaşandığı günümüzde, Osmanlı Devletindeki kadını koruyucu hükümlerin dönemine örnek olabilecek seviyede olduğu görülmektedir. Hâlbuki dönemin güçlü devletlerinde bu uygulamaların 19. yüzyıldan itibaren tartışılmaya başlanmıştır. 19.yüzyıldan itibaren toplumda kadının yeri ve konumu yoğun biçimde tartışılmaya başlanmış; 20. yüzyılın son çeyreğinde ise kadınlar; eğitim, sağlık, çalışma hayatı, siyaset, hukuk, din, bilim ve sanat alanlarında ikinci sınıf insan olarak görülüyor olmalarının nedenlerini irdelemişler ve bu durumu değiştirmenin yollarını aramışlardır.

Yorumlar (0)
banner331
11
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 19 Nisan 2021
İmsak 04:39
Güneş 06:12
Öğle 13:08
İkindi 16:53
Akşam 19:54
Yatsı 21:21
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 33 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 30 58
4. İstanbulspor 31 57
5. Altay 30 54
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Tuzlaspor 31 47
9. Ümraniye 30 44
10. Bursaspor 30 43
11. Bandırmaspor 30 39
12. Boluspor 30 35
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 30 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 30 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@