03.04.2021, 11:38

Rum Nitelemesi Irk Belirtir mi?

Türkçede kullanılan “Rum” nitelemesi Arapçadan alınmadır. Malum, Kur’an-ı Kerim’de ‘Rûm Sûresi’ vardır ve bu sûre, o dönemde Doğu Roma (Bizans) ile İran arasındaki bir savaşı ve Müslümanların bu savaş karşısındaki pozisyonlarını söz konusu ederek başlar.

Arapçada ‘Rum’ nitelemesi bu sûrenin de bize hemen gösterdiği üzere Bizans’ın, daha da doğrusu Doğu Roma İmparatorluğu’nun alemi olarak kullanılır ve Roma kelimesinin Arapçalaştırılmış hâlinden başka bir şey değildir. Aynı kelime Farsçada da ‘Rim’ ve ‘Rom’ telaffuzlarıyla kullanılır.

Anadolu’nun her tarafında Rum nitelemesiyle anılan bir ahali yakın zamanlara kadar var olmuştur. En son Hıristiyanlık gayretiyle İstiklal Harbimizde sergiledikleri tutum yüzünden Mübadele (1923) ile Yunanistan’a gönderildiler. Fakat bilindiği üzere İstanbul’da hâlen Rum vatandaşlarımız vardır.

Tarihe şöyle bir baktığımızda Rum yapısının Hıristiyanlık ortak paydası altında birleşen ama çeşitli ırklardan oluşan bir yapı olduğunu görürüz. Bizim Rum ortak adlandırmasıyla andığımız bu ahalinin arasında, hiç Rumca bilmeyen ve konuşmayan bir nüfusun, Mübadele öncesine kadar hatırı sayılır ölçülerde bulunduğu biliniyor. Türkçeden başka dil konuşmayan/bilmeyen Karaman Rumlarını hepimiz duymuşuzdur. Fakat Şerif Korkut’un hatıralarından da anlıyoruz ki onların dışında da Anadolu şehirlerinde Rumca bilmeyen, Türkçeden başka dil konuşmayan daha birçok Rum vardı. Bunlar Rumcayı/Yunancayı Mübadele sonrası gönderildikleri Yunanistan’da öğrendiler. Öyleyse Oğuz Türkleri daha Anadolu’ya gelmeden önce bu topraklarda azımsanamayacak ölçülerde Türkçe konuşan bir Hıristiyan ahali vardı.

Anadolu’da Milattan 300 küsur yıl sonrasından itibaren hemen her devirde Rumcayı bilen/kullanan Hıristiyanların bulunuyor oluşu, bizim Rum diye nitelediğimiz ahaliyi tek bir ırkın çatısı altında toplamak için yeterli midir? Yeterli olmadığı çok açıktır. Sadece anadili Türkçe olan Rumların var oluşu gerçeği bile bunun böyle olmadığını gösterebilir. Ne var ki Hıristiyanlık bu ahali için birleştirici bir unsurdu ve gerek Selçuklu, gerekse Osmanlı dönemlerinde ‘ahali-yi Hıristiyaniyye’, ana hatlarıyla Rumlar ve Ermeniler olarak iki grupta tasnif edilmişti.

Rumca, ırk bakımından birlik göstermesi mümkün olmayan bu ahalinin din, hukuk ve kültür diliydi. Çünkü ellerinde İncil’in Hz. İsa’nın konuştuğu dille yazılmış bir nüshası değil, çok eski bir Rumca tercümesi bulunuyordu. Bu bakımdan Rumca Türk hakimiyetinin iyice yayılmasına kadar Anadolu’da din, hukuk, ticaret vb. işlerde ortak anlaşma zemini sağlayan bir dil olarak varlığını sürdürdü. Zaten Anadolu’da böyle ortak bir dil ihtiyacı her zaman var olmuştur. Nitekim bölgede Rumcanın peşinden aynı rolü Türkçe üstlenmiştir.

Doğu Karadeniz bölgesi de Anadolu’nun diğer bölgelerinde olduğu gibi Rum nitelemesiyle anılan ahalinin bulunduğu bölgelerimizdendi. Bu bölgede de Anadolu’nun diğer bölgelerinde olduğu gibi daha Trabzon’un fethinden önce Türkçe konuşan bir Hıristiyan ahalinin var olduğu su götürmez bir gerçektir. Hatta diyebiliriz ki, bölgeye asıl damgasını vuran unsur bu unsurdu. Ne var ki, Doğu Karadeniz’deki Türk yapısını Anadolu’ya göçlerle gelip yerleşen Oğuz Türkleri değil, Kafkaslar üzerinden gelen Altın Orda bakiyesi Kuman/Kıpçak Türkleri oluşturuyordu.

Trabzon’un fethinden önce de Doğu Karadeniz’de Hıristiyan olmakla beraber Türkçe konuşan bir unsurun hâkim unsur olduğunu anlıyoruz. Bölgenin Müslümanlaşması fetihten sonra olmuşsa da Türkçenin Doğu Karadeniz şivesinin bölgeye fetih sonrası iskânlarla gelmediği açıktır. Doğu Karadeniz şivesinin farklılığı ve Anadolu’nun başka bir bölgesinde konuşulmuyor oluşunu açıklayan husus da buradadır. Çünkü Karadeniz şivesi, Kuman/Kıpçak Türkçesinin Anadolu’daki yadigârıdır. Kıpçak Türkçesinin Doğu Karadeniz’e fetih sonrasında Anadolu’dan gelmiş olması ise imkânsızdır. Tam tersi, bölgeye iskân edilen Türk ve diğer unsurlardan olan Müslüman ahalinin Türkçesi de belli bir süre sonra Doğu Karadeniz’in hâkim şivesi olan Kıpçak Türkçesine dönüşmüş gözükmektedir.

Dil incelemesi, Doğu Karadeniz’de fetih sonrası Müslüman olan ahalinin ağırlıklı olarak Türkçe konuşan Kuman/Kıpçak Türk yapısına dâhil bir yapıya mensup olduğunu anlamanın en kestirme yoludur. Dolayısıyla Doğu Karadeniz’de sonradan Müslüman olan ahalinin Türkçe konuşan bir topluluk olması sebebiyle bugün bazı gerçeklerin unutulmuş olması sebebiyle Türklükle alakasını kuramadığımız Rumlukla bir ilgileri yoktur. Hıristiyan iken Rum unsuruna dâhil idiler evet fakat Rum çatısı altında tek bir ırka mensup bir yapı bulunmadığından ırk olarak değil, kültürel anlamda Rum idiler. İçlerinde Rumcayı konuşanlar da dâhil, hiçbiri -bugünkü Yunan propagandasının rağmına- Yunanlı değil idiler. Bölgenin insan yapısının ve bu yapının kültür öğelerinin Yunan ırkıyla hiçbir alakası yoktur. Rumca konuşmak, uzunca bir süre o bölge için Hıristiyan olmanın bir göstergesi olmuştur. Fakat bölgede Rumcayı konuşma dili olarak benimseyen ahalinin de zamanla Müslüman olduğu rahatlıkla görülebilir. Her şeye rağmen bölge ahalisinin Yunanlılıkla bir alakası yoktur.

Doğu Karadeniz üzerindeki Yunan propagandası, bölgede mevcut Türkçede kullanılan Rumca kelimelerin varlığını da delil göstererek bölgenin Yunan kökenli olduğu fikrini işliyor. Oysa bölgede kullanılan Türkçenin Kuman/Kıpçak Türkçesi oluşu bölge insanının Yunanistan canibine değil Altın Orda kökenine bağlı olduğu gerçeğini ortaya koyuyor. Kıpçak Türkçesinin yoğun bir biçimde yaşamayı sürdürdüğü bu bölgeye Türkçenin bu şivesi -iskân yoluyla gelmediğine göre- gökten zembille inmedi ya… Doğu Karadeniz Türkleri Kafkaslar üzerinden gelen Altın Orda yapısının Anadolu’nun bu bölgesindeki vârislerdir. Kafkaslar’dan geliyor oluşları da kültür olarak kendilerini Kafkas halklarıyla yakınlaştırmıştır. Öyle ki Kafkas halkları Türkçe konuştukları zaman bir Doğu Karadeniz Türküyle aynı şiveyi konuşur. Bir Yunanlının konuştuğu Türkçeyle Doğu Karadenizlinin şivesi arasındaki büyük fark ise hemen hissedilebilir. Bu farkı oluşturan etmen elbette Altın Orda bakiyesi Kuman/Kıpçak Türkçesi ve yapısıdır.

Şunu rahatlıkla söyleyebiliriz ki Rum nitelemesi hiçbir zaman bir ırka mensubiyet belirtmemiştir. Uzunca bir süre Doğu Roma vatandaşlığı, yani bir uyruk belirten bir nitelemedir. Kelimeyi kendilerinden aldığımız Araplar da bu kavramı bu anlamda kullanmışlar, Anadolu kökenli olan herkesi ‘Rumî’ nisbesiyle anmışlardır. Peygamberimizin Süheyb-i Rûmî isimli sahabisinden sonra Anadolu’ya hâkim olan Türkler de Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî’ye, Eşrefoğlu Rûmî’ye varıncaya kadar birçok zat için bu nisbeyi çekinmeden, gocunmadan kullanmışlardır.

Yorumlar (0)
banner331
11
orta şiddetli yağmur
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 19 Nisan 2021
İmsak 04:39
Güneş 06:12
Öğle 13:08
İkindi 16:53
Akşam 19:54
Yatsı 21:21
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 33 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 30 58
4. İstanbulspor 31 57
5. Altay 30 54
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 30 43
11. Bandırmaspor 30 39
12. Boluspor 30 35
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 30 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@