11.04.2021, 13:40

SOSYAL MEDYADA ÇOCUKLARIN KİŞİSEL VERİLERİ SORUNU

Dünya nüfusunun yarıdan fazlası internet kullanıcısı olmuştur. İnternetin gelişmesi ile birlikte sosyal medyanın da güçlenmesi sonucu tüm insanlara görünür olma fırsatını ortaya çıkarmıştır. Görünür olma ile birlikte dünyanın her yerinden saniyeler içersinde veri üretimi ve akışı ortaya çıkmıştır. Özellikle sosyal medyada üretilen bu veriler kişisel verileri de içermektedir. Bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde kişsel veriler dağıtılmaktadır. Ergin kişiler kendilerine ait  paylaşımlarında hür iradelerini kullanarak yaptıkları için buna bir eleştiri getiremeyiz. Çocukların kişisel verilerini ebeveynleri ya da yakınları paylaşırsa bir sorun olur mu?  

Türk Medeni Kanunu kişi tanımında sağ ve tam olarak doğması ile birlikte kişiliği başlar. Ölümle birlikte son bulur. Şekliklinde tanımlamıştır. Hak ehliyeti ise çocuğun sağ ve tam olarak doğması şartı ile ana rahmine düşmesi ile birlikte hak ehliyetini kazanır demiştir. Yine medeni kanun karşılıklı yükümlülükler de, ana, baba ve çocuk, ailenin huzur ve bütünlüğünün gerektirdiği şekilde birbirlerine yardım etmek, saygı ve anlayış göstermek ve aile onurunu gözetmekle yükümlü kılmıştır. 

Web 2.0 ile kurulan, derin sosyal etkileşime, topluluk oluşumuna, takip etme, takipci kasma, kişilerin çoğunlukla mobil cihazlarını kullanarak, bilgi, düşünce, fotoğraf, video ve benzeri içerikleri diğer kişilerle, metin ya da görsel formatında paylaştığı uygulama ve platformlar doğmuştur. Sosyal medyanın görünürlüğü kolaylaştırıcı etkisi sosyal medyayı internetin diğer imkânlarından ayıran husus, teknolojik gelişmeler sayesinde yaygınlaşan mobil cihazlar kişilerin hayatında önemli bir yer kazanmıştır. Mobil cihazlar anlık paylaşımları son derece kolaylaştırmıştır. Kişiler çeşitli sosyal medya uygulamaları ile duygu, düşünce, haber veya mizah içerikli yazılarını, çektikleri fotoğrafları, gittikleri yerleri, anlık bulundukları konumu, internette gördükleri içerikleri üzerinde pek fazla düşünmeden, rahatlıkla paylaşabilmektedir. Bu paylaşımlarda paylaşımın içeriğini herhangi bir kişiyle ilişkilendirebilecek bir detay olması durumunda da kişisel veri ve dolayısıyla kişilik hakkı ihlalleri meydana gelmektedir. Facebook, İnstagram, Youtube, Tik Tok ve diğer sosyal medya araçları ile çocuğun doğum anından itibaren sürekli kişisel verileri ebeveyn ve aile üyelerince  paylaşılmaktadır. Doğumla birlikte gerçek bir kişilik kazanan çocuk, ebeveynlerin ya da aile büyüklerinin sahip olduğu kişilil hakllarına eşit derecede sahiptir. Her bir gerçek kişi gibi birey olan çocuğun da mahremiyet hakları vardır. 

Mahremiyet hakkı, kişilerin kendilerini ilgilendiren bilgilerin dolaşımını denetleme hakkına sahip olmasıdır. Kişinin özel bilgilerinin yakın çevresi bakımından bilinmesi o kişi için sorun teşkil etmesede. Üçüncü kişilere dağıtılması olanağı ciddi bir sorun olarak karşısına çıkabilir. Çocukların mahremiyet hakkına ilişkin özel bir düzenlemeye BM Çocuk Hakları Hakkında Sözleşmesi’nde yer verilmiştir. “Hiçbir çocuğun özel yaşantısına aile, konut ve iletişimine keyfi ya da haksız bir biçimde müdahale yapılamayacağı gibi, onur ve itibarına da haksız olarak saldırılamaz. 2. Çocuğun bu tür müdahale ve saldırılara karşı yasa tarafından korunmaya hakkı vardır.”  Çocuğun özel hayatına keyfi olarak müdahale edilemeyeceği belirtilen maddede genel bir düzenleme yapılmış; çocuğun özel hayatı sadece üçüncü kişilere karşı değil ebeveynine karşı da korunmaya çalışılmıştır. Evrensel hukuk çerçevesinde özel hayatın gizliliği çercevesinde çocuğun kişilk hakkı korunmuştur. 

Ebeveynler bazıları sosyal medya platformlarında kazanç elde etme gayesi ile  ekonomik sömürü aracı olarak çocuklarının kişisel verilerini paylaşabilmektedir. Evrensel hukuk ilkelerinden çocuğun sömürülmemesi ilkesini ihlal etmektedir. Ülkemizde de bu hususta davalara konu olaylar olmaktadır. Bir ebeveynin çocuğunun kişisel verilerini kullanarak takipci sayısını arttırdığı yönünde dava  yargıya intikal etmiştir. 

Ailelerin çocuklarını obje olarak kullanarak kazanç elde etmesinin dışında çocuğun saygınlığı ve onuru, onu küçük düşürebilecek ve paylaşımın yapıldığı zaman ya da ileriki zamanlarda bu paylaşımları gördüğünde rahatsız olabileceği eylemlerle, karalayıcı, aşağılayıcı ve horlayıcı görüntü, ses ve resimlerinin ebeveyni tarafından kullanılıp, paylaşılması ve istismar edilmesiyle de ihlal edilebilir.

Son dönemlerde nadir hastalıkların tedavilerinde, ortak bir platform kurmak amacıyle, iyi niyetli olarak bile paylaşılan sağlık verileri, çocuğun hastalıktan kurtulmasından sonra, ileriki hayatında karşısına sosyal ve psikolojik olarak zarar verebilecek bir duruma dönüşebilir. 

Velayet sahibi ana baba çocuğun üstün hakkını koruma görev sorumluluğuna sahiptir. Çocuklar yeterli olgunluğa ulaşana kadar haklarının ana baba ve toplum tarafından korunması, güvenliğinin sağlanması gerekir.

Yine çocukluk döneminde sevimli gelen resimleri ileride çocuğa şantaj, tehdit vb riskler ile karşı karşıya bırakabilir.  Masumiyetin ve temizliğin simgesi olan çocuklarımızın, kişilik haklarını koruyalım. Teknolojik nimetlerin, teknolojik riskler de oluşturduğunu unutmayalım. 


Kaynak :
1-GİRGİN, Ö. A., & GÖNAL, S. ÇOCUĞUN KİŞİSEL VERİLERİNİN SOSYAL MEDYADA EBEVEYN TARAFINDAN PAYLAŞILMASININ HUKUKİ SONUÇLARI. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, (44), 99-128. 

2- SERİN, H. (2019). Sosyal Medyada Çocuk Hakları İhlalleri: Ebeveynler ve Öğretmenler Farkında mı?. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 1005-1031. 

Yorumlar (0)
banner331
10
açık
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 10 Mayıs 2021
İmsak 04:01
Güneş 05:45
Öğle 13:06
İkindi 16:59
Akşam 20:17
Yatsı 21:53
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Newcastle 35 39
15. Brighton 35 37
16. Southampton 34 37
17. Burnley 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Villarreal 35 52
7. Real Betis 34 51
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 34 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@