06.06.2021, 14:53

Tarihçilikte İz Bırakan İki İsim: EricHobsbawm ve İlber Ortaylı

Yıllardır öğrencilerime EricHobsbawm’ın “Kısa Yirminci Yüzyıl” başlıklı kitabının giriş bölümünü okutuyorum. Hobsbawm, “28 Haziran 1992 tarihinde” François Mitterand’ın Saraybosna’ya yaptığı ani ziyaretle başlıyor eserine. 28 Haziran 1389 Kosova Meydan Savaşı ve Sırp KralıLazar’ın öldüğü gün. Sırplar için dini ve milli bir gün. Bu milli günde, yani 28 Haziran 1914’te birSırp milliyetçisi I. Dünya Savaşının fitilini yakan Saraybosna suikastını gerçekleştiriyor. Mitterand28 Haziran gününü seçerek dünyaya “Bakın, buradan yeni bir dünya savaşı çıkabilir” mesajını veriyor. Ama 1990’ların kamuoyu bu sembolizmi fark etmedi, diyorHobsbawm.

Hobsbawm kim ve neden onun yazdıklarını değerli bulup öğrencilerime okutuyorum?

Hobsbawm1917 doğumlu, Yahudi bir ailenin çocuğu.İlk ve ortaöğrenimini Berlin’de alıyor. Hitler’in iktidara gelmesinden sonra ailesi Londra’ya taşınıyor. Orada tarih okuyor, doktora yapıyor. Çok başarılı olmasına rağmen Komünist Parti üyeliği nedeniyle İngiliz üniversitelerinde kadro alamıyor. Gazetelerde caz müziği üzerine yazılaryazıyor. Aldığı burslarla ve tüccar olan amcasının desteğiyle Fransa’ya, İtalya’ya ve Güney Amerika’ya giderek sosyal hareketleri inceliyor. Özellikle Fransız Annales okulu tarihçiliğinden etkileniyor. İtalya’da yaptığı çalışmalarla İtalyan kamuoyunda, daha sonra İngiliz kamuoyunda görüşleri itibar görmeye başlıyor. En temel eserlerini bir dünya tarihi serisi yazarak ortaya koyuyor. 2012 yılında 95 yaşındaLondra’da ölüyor.

Nedense Hobsbawm deyince aklıma hep İlber Ortaylı gelir.Hobsbawm’ın bir dünya tarihçisi olarak yetişmesine etki eden faktörlerin benzerlerini İlber Ortaylı’nın hayat hikayesinde de görebiliriz. Ortaylı Avusturya’da doğmuş Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu. Sonra Türkiye’ye göç etmişler. İstanbul’da okudu. Ankara’da, Viyana’da ve Chicago’da öğrenim gördü. Ardından Mülkiye’de hoca olarak çalıştı ve profesör olana kadar Osmanlı tarihi hakkında güzel eserler verdi. Hobsbawm gibi Batı dillerini akıcı bir şekilde konuşuyor. Rusça da biliyor. Dünyanın farklı bölgeleri hakkında detaylı bilgiye,olağanüstü bir hafızaya ve analiz yeteneğine sahip.

Bütün bu özellikleriyle İlber Ortaylı Türkiye’nin EricHobsbawm’ı olabilirdi diye düşünürüm hep.

İlber Ortaylı hayatının 10-15 yılını bir dünya tarihi serisi yazmak için harcayabilseydi, eseriİngilizce’ye de çevrilir ve tüm dünya tıpkı Hobsbawm’ı okuduğu gibi dünya tarihini bir Türk tarihçinin kaleminden öğrenmiş olurdu. Düşünsenize! Kore’de, Brezilya’da, Bulgaristan’da, Sudan’da vs. İlber Ortaylı’nın yazdığı dünya tarihinin ders kitabı olarak okutulduğunu. Türk dünyasına ve gelecek kuşaklara ne muazzam bir miras olurdu bu...

Bunun yerine, “Türk milletine tarihi sevdiren adam” olmayı tercih etti İlber Ortaylı. Televizyon programları, konuşmalarından derlenen ve içindeki bilgilerin de her zaman doğru kontrol edilmediği popüler kitaplarile onlarca yılı geçti. Hem de hep eleştirdiği “kasabalı” tarihçiler gibi medya ve popülerlik tuzağına düşerek. Karşılığında kamuoyunda çok sevildi. Şüphesiz diğer popüler tarihçilerin safsatalarına karşı bilimsel ve entelektüel özellikleriyle kamuoyunun aydınlanmasına büyük katkılarda bulundu. Bu da çok değerli ve önemli.

Ama dünyanın tarih algısına etki eden Türk tarihçi olsaydı, daha iyi olmaz mıydı?

Hobsbawm’ın dünya tarihini her okuduğumda, acaba bu konuyu İlber Ortaylı nasıl yazardı diye düşünürüm.

Yorumlar (0)
banner331
20
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Yenilenen Logomuzu beğendiniz mi ?
Namaz Vakti 17 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:24
Öğle 13:10
İkindi 17:10
Akşam 20:46
Yatsı 22:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@